This doctoral dissertation examines the original rite of the Passover in the light of the literary scheme of the Book of Exodus 1–18. The work consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. The first chapter is devoted to identifying the fundamental literary structure of Exod 1–18; the second examines whether this structure corresponds to the ancient pattern of an account of covenant-making; and the third analyzes the fourteen-element Passover rite on the basis of the Passover Haggadah, with special attention to its four-part structure connected with the four ritual cups. The main thesis of the dissertation is that Exod 1–18 forms a coherent six-part literary structure corresponding to the ancient pattern of a covenant-making treaty. The two outer pericopes frame the whole: a historical prologue and a concluding pericope presenting the realization of the effects of the covenant. The four central pericopes of the treaty describe the four stages of the covenant-making ceremony between God and Israel, realized in historical reality as part of the Exodus from Egypt. Within this structure, Israel’s passage through the divided waters of the Sea of Reeds constitutes the act of making a covenant — a covenant made earlier than the covenant at Mount Sinai. The dissertation further demonstrates that the four main parts of the Passover rite form a sequence corresponding to the four stages of the covenant-making ceremony described in the four central pericopes of the treaty in Exod 1–18. Each successive part of the rite makes the participants of the Passover present within the corresponding historical event of this sequence; thus, the Passover Seder constitutes an instrument established by God for granting participation in the covenant-making ceremony accomplished once and unrepeatably in history — the ceremony described in Exod 6:2–15:21. The dissertation further reveals the deep connection between the customs of the Passover Seder and the realities of the Exodus from Egypt, including an original morphological analysis of the Hebrew word אֲפִיקוֹמָן (afikoman: "its bed is manna"), consistent with the literary structure analysis: the afikoman is not a symbol of the Passover lamb, but of the unleavened bread — similar in taste to manna — baked from the unleavened dough which the Israelites carried on their shoulders during the Exodus from Egypt and the passage along the bed of the Sea of Reeds. This study relies on a synchronic canonical analysis of the biblical text, supported by a computer-based morphological analysis conducted using BibleWorks 6.0.

Ta rozprawa doktorska bada pierwotny ryt Paschy w świetle schematu literackiego Księgi Wyjścia 1–18. Praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów i zakończenia. Rozdział pierwszy poświęcony jest odkryciu fundamentalnej struktury literackiej Wj 1–18; rozdział drugi bada, czy struktura ta odpowiada starożytnemu schematowi opisu zawarcia przymierza; rozdział trzeci analizuje 14-punktowy ryt Paschy na podstawie Hagady Paschalnej, ze szczególnym uwzględnieniem jego czteroczęściowej struktury związanej z czterema kielichami. Główna teza rozprawy głosi, że Wj 1–18 tworzy spójną, sześcioczęściową strukturę literacką odpowiadającą starożytnemu schematowi traktatu zawarcia przymierza. Dwie skrajne perykopy stanowią ramę całości: prolog historyczny oraz końcową perykopę ukazującą realizację skutków przymierza. Cztery centralne perykopy traktatu opisują natomiast cztery etapy ceremoniału zawarcia przymierza między Bogiem a Izraelem, zrealizowane w rzeczywistości historycznej w ramach wyjścia z Egiptu. W tej strukturze przejście Izraela przez rozdzielone wody Morza Sitowia stanowi akt zawarcia przymierza – przymierza, które zostało zawarte wcześniej niż to na górze Synaj. Rozprawa wykazuje ponadto, że cztery główne części rytu Paschy tworzą sekwencję odpowiadającą czterem etapom ceremoniału zawarcia przymierza, opisanym w czterech centralnych perykopach traktatu Wj 1-18. Każda kolejna część rytu czyni uczestników Paschy obecnymi w odpowiadającym jej historycznym wydarzeniu tej sekwencji, dzięki czemu seder paschalny stanowi ustanowione przez Boga narzędzie udzielania uczestnictwa w ceremoniale zawarcia przymierza dokonanym raz w historii – ceremoniale opisanym w Wj 6,2-15,21. Rozprawa ponadto ukazuje głębokie powiązanie zwyczajów sederu paschalnego z realiami wyjścia z Egiptu, w tym oryginalną, spójną z analizą struktury literackiej, analizę morfologiczną hebrajskiego słowa אֲפִיקוֹמָן (afikoman: dnem jego manna): afikoman nie jest symbolem baranka paschalnego, lecz chleba przaśnego – w smaku podobnego do manny – a wypiekanego z niezakwaszonego ciasta, które Izraelici nieśli na swoich barkach podczas wyjścia z Egiptu i przejścia po dnie Morza Sitowia. Praca opiera się na synchronicznej analizie kanonicznej tekstu biblijnego, z wykorzystaniem komputerowej analizy morfologicznej w programie BibleWorks 6.0.

This PDF corresponds to the printed edition published by Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. It preserves the pagination of the printed edition and should be used as the reference version for page-based citation. Greek and Hebrew words retain the original font encoding used in the printed version. An English translation of the dissertation is available on Zenodo as a linked electronic collection: https://doi.org/10.5281/zenodo.20347717. An English Unicode HTML web version of the dissertation, with links to its parts, is available online for easier reading, searching, and indexing of Greek and Hebrew text:https://www.adoracja.bielsko.opoka.org.pl/Kosek_mainWeb_UK.html.

Niniejszy plik PDF odpowiada wydaniu drukowanemu opublikowanemu przez Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Zachowuje paginację wydania drukowanego i stanowi wersję referencyjną do cytowania według numerów stron. Wyrazy greckie i hebrajskie zachowują oryginalne kodowanie czcionek użyte w wersji drukowanej.Angielskie tłumaczenie rozprawy doktorskiej jest dostępne w Zenodo jako elektroniczna kolekcja linków: https://doi.org/10.5281/zenodo.20347717.