Məqalədə maarifçilik ədəbi cərəyanının sentimentalizm ədəbi cərəyanı ilə paralel şəkildə fəaliyyət göstərməsi məsələsi təhlil edilmişdir. Həmçinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində maarifçilərin ədəbiyyatşünaslar tərəfindən qruplaşdırılmasının nəzəri təhlili tədqiqatçı tərəfindən izah edilmişdir. Məqalədən məlum olur ki, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində XIX əsr maarifçi realizm, XX əsr isə satirik və realist inikas üsullarında multikulturalizmin təzahürlərinin izlərinin görüldüyü bir dövr idi. Tədqiqat əsərində XIX-XX əsrlər maarifçiliyinin 2 zamanın kəsişdiyi dövrdə inkişafı tədqiqatçı tərəfindən təhlil müstəvisinə gətirilmişdir.