Μολονότι τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική επιστημονική πρόοδος στην αντιμετώπιση των δερματικών παθήσεων, διαπιστώνεται συχνά η έλλειψη αποτελεσματικών θεραπευτικών μέσων ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που συνυπάρχουν άλλες σοβαρές παθολογικές καταστάσεις. Επιπρόσθετα, η ανακάλυψη αποτελεσματικής και ασφαλούς θεραπείας για την αντιμετώπιση διαφόρων τύπων καρκίνου αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα. Ωστόσο, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός φυτών και παρασκευασμάτων τους, τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα στις παραδοσιακές θεραπευτικές αρκετών χωρών, όχι μόνο για την επούλωση πληγών αλλά και την αντιμετώπιση μας πληθώρας δερματικών παθήσεων. Από την άλλη μεριά, σύγχρονες μελέτες έχουν δείξει ότι ένα σημαντικό ποσοστό (>50 %) των εγκεκριμένων φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του καρκίνου προέρχονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο από μικρομοριακές ενώσεις φυσικής προέλευσης. Η παρούσα εργασία έγινε στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος EthnoHERBS, του οποίου ο σκοπός είναι η μελέτη φυτικών παραγόντων, για τους οποίους έχουν καταγραφεί χρήσεις παραδοσιακής θεραπευτικής, ως προς την αποτελεσματικότητά τους έναντι δυσλειτουργιών του δέρματος. Αντικείμενο της παρούσης εργασίας αποτέλεσαν οι ρίζες του φυτού Helleborus odorus subsp. cyclophyllus (Ranunculaceae). Με βάση μαρτυρίες λαϊκης θεραπευτικής το φυτό χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση παθήσεων του δέρματος, γεγονός που είναι σε συμφωνία με δεδομένα δημοσιευμένων εθνοβοτανικών μελετών. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί μαρτυρίες για τη χρήση των ριζών του φυτού, με τη μορφή αφεψήματος, στην αντιμετώπιση διαφόρων μορφών καρκίνου. Στην παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκαν εκχυλίσεις κονιοποιημένων ριζών του φυτού Helleborus odorus subsp. cyclophyllus με την μέθοδο της κλασικής εκχύλισης με διαβροχή, με την τεχνική εκχύλισης με υπερήχους, καθώς και με την μέθοδο που περιγράφεται σε παραδοσιακή συνταγή του αφεψήματος. Για όλα τα εκχυλίσματα που προέκυψαν υπολογίστηκε η % απόδοση της εκχύλισης , πραγματοποιήθηκε χρωματογραφικός έλεγχος με χρωματογραφία υψηλής απόδοσης λεπτής στιβάδας (HPTLC) και χρωματογραφία υψηλής απόδοσης (HPLC). Με βάση τα αποτελέσματα των προαναφερόμενων αναλύσεων, το υδατοαλκολικό εκχύλισμα της εκχύλισης με υπερήχους επιλέχθηκε για περαιτέρω μελέτη για απομόνωση των περιεχόμενων συστατικών με τη μέθοδο της υγρής χρωματογραφίας κατ’αντιρροή (CPC). Η ερευνητική αυτή προσπάθεια κατέληξε στην παραλαβή και ταυτοποίηση 9 μεταβολιτών που ανήκουν στις κατηγορίες των εκδυσονών, των σαπωνινών και βουβαδιενολιδίων: πολυποδίνη Β, 20-υδροξυεκδυσόνη, καυκασικοσίσης Α, ελλεβοροσίδης Β, ελλεβρίνη, δεγλουκοελλεβρίνη, ελλεβοροσαπωνίνη A, ελλεβοροσαπωνίνη Β και σεμπασικό οξύ.

Although the scientific progress during the last decades in the treatment of skin diseases is considered significant, the treatment is often proved ineffective, especially when serious pathological conditions coexist. In addition, the discovery of effective and safe treatment for various types of cancer is one of the greatest challenges of the 21st century. However, it is noted that there is a large number of plants and their derivatives, which are used even today in the traditional therapeutics of several countries, not only for healing wounds but also for treating a multitude of skin diseases. On the other hand, modern studies have shown that a significant percentage (>50 %) of the approved drugs used to treat cancer in one way or another from micromolecular compounds of natural origin. This work was done within the framework of the European EthnoHERBS program, whose purpose is the study of herbal agents, for which traditional therapeutic uses have been recorded, in terms of their effectiveness against skin disorders. The object of this work was the roots of the plant Helleborus odorus subsp. cyclophyllus (Ranunculaceae). Based on folk healing reports, the plant is used to treat skin diseases, which is in agreement with the data of published ethnobotanical studies. At the same time, there are reports about the use of the roots of the plant, in the form of a decoction, in the treatment of various forms of cancer. In the present study, the powdered roots of the plant Helleborus odorus subsp. cyclophyllus were extracted by the method of classic extraction, ultrasound assisted extraction, as well as the method described in a traditional recipe of the decoction. For all the extracts obtained, the % extraction yield was calculated, chromatographic analysis was performed by high performance thin layer chromatography (HPTLC) and high performance chromatography (HPLC). Based on the results of the mentioned analyses, the hydroalcoholic extract of the ultrasound assisted extraction was selected for isolation of the contained components, using countercurrent chromatography (CPC). This research effort resulted in the identification of 9 metabolites that belong to the categories of ecdysones, saponins and bufadienolides: polypodine B, 20-hydroxyhexysone, caucasicoside A, helleboroside B, hellebrin, deglucohellebrin, hellebosaponin A, hellebosaponin B and sebacic acid.