Masal, olağanüstü bir şekilde biçimlenmiş, renkli ve büyülü hayal dünyasıyla ahlaki değerleri, geleceği ve en önemlisi gerçeği dolaylı yollardan asıl muhatabı olan çocuklara aktaran, onları eğitip gerçek hayatın karmaşasına hazırlayan sözlü anlatı türüdür. Masallar toplumun her kesimine hitap etse de asıl hitap ettiği kesim çocuklardır. Sözlü anlatı türlerinin başında gelen masal türü için geçmişten günümüze birçok şey söylenmiş ve yazılmıştır. Masallar içinde bulunduğu toplum hakkında bilgi veren türdür. Bu çalışmada öncelikle masal kavramı üzerinde durulmuştur. Halk edebiyatı alanında çalışma yapmış önemli yazarların masal türüyle ilgili tanımlamalarına yer verilmiştir. Sırayla masalın biçim özellikleri, içerik özellikleri, masalın kökeni, ortaya çıkışı ve yayılışı hakkında Türk ve Dünya edebiyatlarından bilgiler verilmiştir. Azerbaycan edebiyatı, masal anlatma geleneği, masal türleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Hanefi Zeynallı tarafından derlenip bir araya getirilerek oluşturulan, beş cilt halinde yayımlanan Azerbaycan Nağılları adlı beş kitapta bulunan toplam 165 masal incelenmiştir. Masallarda yer alan masal kahramanları tek tek tespit edilmiştir. Tespit edilen masal kahramanları insanlar, olağanüstü varlıklar ve hayvanlar olmak üzere üç genel başlık altında sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonunda incelenen 165 masalda insanlar, olağanüstü varlıklar ve hayvanlar belirlenmiş, genel başlıkların alt başlıklarına göre sınıflandırılmıştır.

The fair tale is form of verbal narrative that transmits the moral values, the future and most importantly the truht to the children who are indirectly addressed to the children who are indirectly addressed and prepares them fort he chaos of real life. Although fair tales appeal to all segments of the society, the real address is children. Many things have been said and written from the past to the present fort he tale genre, which is one of the leading oral narrative genres. Tales are the kind that gives information about the society in which they live. In the is emphasized. The definitions of the tales of the important writers who have worked in the field of folk litareture are given. In turn, informations about the form festures, content features, origin, emergence and spread of the tale are given from Turkish and World literatures. The information is given about the tradition of telling stories in Azerbaijan. Afterwards, a total of 165 tales in five boks named The Tales of Azerbaijan which is published in five volumes that compiled and collected by Hanefi Zeynalli were examined. The heroes in the tales have been identified one by one. The iden tified tale heroes were classified under three general headings as humans, extraordinary beings and animals. At the end of the study, humans, extraordinary beings and animals were identified and classified according to the subtitles of general titles in the 165 tales.

Yıldız, Derya; Ardahan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi