Din milletlerin kaderini doğrudan etkileyen ve gelişimine yön veren en önemli olgudur. Din toplumun büyük bir gelişme göstermesine neden olduğu gibi yok olmasına veya kimlik değişikliğine de neden olmaktadır. Bu anlamda topluca yani millet olarak İslam' a girmiş olan Türklerin din değiştirmelerinin dünya tarihinde önemli sonuçları olmuştur. Türklerin İslamlaşması bir yandan milli tarihimiz diğer yandan İslam Medeniyeti ve Tarihi için önemli bir dönüm noktasıdır. Türkler arasında İslam' a girmeden önce dini tercih konusunda bütünlük yoktu. Maveraunnehir' den Tuna'ya kadarki bölgede Şamani dini ve kültürü etkisini gösterirken Buda, Zerdüşt, Mani ve Hristiyan dinlerinin varlığı bilinmektedir (Turan, 1993, 2; Yazıcı, 2013, s. 29). İslamlaşma sürecinde de Şamanilik uzun süre Türklerin hayatını etkilemeye devam etmiştir. Yerleşik Türkler zamanla farklı dinlere geçerken göçebe Türkler milli dinleri olarak gördükleri Şamani inanç sistemini yabancı tesirlerden koruma konusunda titiz davranmışlardır (Turan, 1993, 4). Diğer taraftan milletlerin dinle değişim geçirmeleri nasıl mümkünse o dini kendi bünyelerine uydurmaları da mümkündür. Cahız'ın ifadelerine göre Mani dinine giren Uygurların daha önce az kuvvetle yendikleri Karluklara yenilmeleri bu dinin esaslarının ortaya çıkardığı sonuçla ilgilidir. Ancak ilerleyen dönemde savaşçı ruhu öldüren bu etkilere Türklerin fazla kapılmadıkları Karahanlılar ile Budist Uygurlar arasındaki mücadelelerde kendisini göstermiştir. Bu mevzuu ile alakalı anlamlı bir örnek de Osman Turan'ın ifadesiyle Hz. İsa'nın getirdiği Hristiyanlığın Avrupalıların savaşçı ruhunu hala hiçbir şekilde değiştirmemesidir (Turan, 1993, s. 5). X. Asırdan İslam'ın kabulüne kadar Türkler arasında çeşitli dinlerin yayılmasında, Göktürklerden sonra Türklerin siyasi bütünlüğünün bozulması, çok geniş bir coğrafyada yaşamaları, dinlerle ayrı ayrı münasebete geçmeleri ve sahip oldukları dini hoşgörü doğrudan etkilidir. Göktürklerden sonra Moğolistan' dan Tuna'ya kadarki alanda Türkler, Selçuklulara kadar siyasi birlik kuramamışlardır. Bu büyük göçebe kitle eski inançlarını sürdürmüşlerdir (Turan, 1993, 7; 2002, 513-515). İslam' dan önce Sasanilerin Göktürk devleti ile girdiği savaşlarda