Merkezi Fas ve Merakeş olan ve el-Mağribu’l-Aksa şeklinde bilinen Mağrib, İslâm’ın hızla yayıldığı ve çevresindeki ülkelere de tesir etmeye başladığı bir coğrafyadır. Endülüs’ün İslâm kültür ve medeniyeti ile tanışması ise kronolojik olarak Doğu İslâm coğrafyası ve Mağrib’ten sonra gerçekleşmiştir. Endülüs’ün fethine katılan zâhidler gerçekleştirdikleri seyahatlerle Doğu İslâm bölgesinin ilmî birikimini Batı İslâm bölgesine nakletmişlerdir. Endülüs’te karşılaştıkları kültürün her bir unsurunu İslâm düşüncesinin yapısında birleştirmeyi başarmışlardır. Bu itibarla Endülüs medeniyeti, İslâm medeniyeti ve İslâm öncesi kültürün ortak vasıflarını yansıtmaktadır. Endülüs’te Müslümanların diğer kültürlerle olan etkileşimleri ve bir arada yaşama tecrübeleri sonucunda ortaya çıkan ilmi birikim daha sonra Batı’da Rönesans ve Reform hareketlerinin ortaya çıkmasına öncülük etmiştir. Bu bağlamda Endülüs, İslâm kültürünün batıya aktarılmasında önemli bir konumda yer almıştır.2 Endülüs’ün fethiyle İslâmî öğretilerin halk tarafından benimsenmesinde önemli roller üstlenen erken dönem Endülüs zâhidleri bölgenin özellikle dinî ve manevî açıdan kalkınmasını sağlamışlardır. İslâm’ın pratik yönüne ağırlık veren bu zatlar, naklî ve aklî ilimlerde eserler kaleme alarak takvâ ve mücâhedeyi merkeze alan din anlayışını yayma gayretini göstermişlerdir. Felsefi ve nazari düşüncelere ihtiyatlı yaklaşılan bu dönemde zâhidlerin icra ettikleri bu faaliyetler, hicrî beşinci asırda sistemleşip kurumsallaşacak tasavvufi dönemin zeminini oluşturmuştur. Endülüs’ün tarihi ve siyasî yönünü ortaya koyan, fikri ve kültürel gelişmelerine ışık tutan çalışmalar hem Doğu’da hem de Batı’da yazılmaya devam etmektedir. Ancak Endülüs’ün asırlar boyunca Batı’da İslâm kültür ve medeniyetine ev sahipliği yapmasının temelini oluşturan zühd hareketinin genel yapısını ele alan çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Dolayısıyla bu çalışma hicrî ikinci ve üçüncü asırda Endülüs tasavvufunun doğuşuna zemin hazırlayan zühd hayatının başlangıcını, ortaya çıkma sebeplerini, özelliklerini, ilk zâhidlerin faaliyetlerini ve düşünce sistemlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Endülüs’teki zühd hareketinin arka planının oluşumu sadece dinî yaşantıya indirgenemez. Bu açıdan zühd hareketinin arka planını oluşturan ilmî, siyasî ve sosyo-kültürel etkenler de inceleme konusu olmuştur. Çalışma Endülüs erken döneminde yaşayan zâhidlerin etkin rolüyle bölgede yaşanan dinî ve ilmî gelişmeleri ele alması bakımından ayrıca önem arz etmektedir. Çalışmayı önemli kılan asıl unsur ise Endülüs zühdüne dair söz konusu verilerin Endülüs tasavvuf tarihinin erken dönemini aydınlatacak olmasıdır.