Marriage and the marriage process form the basis of the family structure in society and show some similarities and differences from past to present. In some societies, the fundamental rights and freedoms of men and women are ignored during the marriage process, while in some societies they are addressed in more detail. Existing written sources reveal that the marriage process in Ancient Mesopotamian and Anatolian societies varied regionally and periodically. In this study, the marriage process in Ancient Mesopotamian and Anatolian societies was examined and evaluated, especially through historical cuneiform documents. The study essentially consists of an Introduction and three main sections. In the First Chapter, the subjects of engagement and engagement gifts, which are the first step of the marriage process in Ancient Mesopotamia and Anatolian societies and are accompanied by various gifts from the groom, are discussed in detail. In the Second Chapter, the content of the dowry that the girl receives from her father’s house during the marriage process and the rights to use this dowry are discussed. In the Third Chapter, the issue of marriage is discussed in general and the fundamental rights and freedoms of men and women are examined in detail. In this way, it is observed that the institution of marriage is based on solid foundations and the rights between the parties are determined.

Evlilik ve evlilik süreci, toplum içindeki aile yapısının temelini oluşturarak, geçmişten günümüze kadar bazı benzerlikler ve farklılıklar göstermektedir. Bazı toplumlarda, evlilik süreci içerisinde kadın ve erkeğin temel hak ve özgürlükleri göz ardı edilirken, bazı toplumlarda ise daha ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır. Mevcut yazılı kaynaklar, Eski Mezopotamya ve Anadolu toplumlarında evlilik sürecinin bölgesel ve dönemsel olarak değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, Eski Mezopotamya ve Anadolu toplumlarındaki evlilik süreci özellikle tarihi çivi yazılı belgeler üzerinden incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışma, esas olarak Giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm’de, Eski Mezopotamya ve Anadolu toplumlarında evlilik sürecinin ilk adımı olan ve damadın türlü hediyelerinin eşlik ettiği nişan ve nişan hediyesi konuları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. İkinci Bölüm’de, evlilik süreci içerisinde kızın baba evinden aldığı çeyizin içeriği ve bu çeyizin kullanım hakları konusu üzerinde durulmuştur. Üçüncü Bölüm’de ise evlilik konusu genel olarak ele alınıp, kadın ve erkeğin temel hak ve özgürlükleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu sayede, evlilik kurumunun sağlam temellere dayandırılarak taraflar arasındaki hakların belirlenmesinin sağlandığı gözlemlenmektedir.