Ill ÖZET Istanbul Menkul Kıymetler Borsasında Denetim Firması Seçiminin Deneysel Analizi Bağımsız denetim sektöründeki artmakta olan rekabet denetim firması seçimi kararlarını etkileyen faktörlerinin anlaşılması arzusunu ortaya çıkarmıştır. Son yıllarda, denetim firması seçimi hakkında hatırı sayılır sayıda çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri ve ya benzer ekonomik sistemlere sahip ülkeler olan Avusturalya ve Birleşik Krallık'ta yapılmışlardır. Bu çalışma, gelişmekte olan ülkerde denetim firması seçimine ışık tutan az sayıdaki istisna arasında yeralacaktır. Bu tez, 1986 yılında gerçekleşen liberalizasyan ve radikal reform sonrası bağımsız denetimin arz ve talebinin çarpıcı bir biçimde değiştiği denetim piyasasmda denetim firması seçimi sürecini inceleyerek Türk denetim piyasasma yazınsal katkı sağlamıştır. Talep edilen denetim kalitesi, farklı müşteri karakteristiklerine göre değişkenlik gösterir iddeası bu çalışmaya temel oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı, 1999, 2000 ve 2001 yıları içinde, istanbul menkul kıymetler borsasmda yer alan denetim müşterilerinin firma karakteristikleri ile seçmiş oldukları denetim firması arasında ilişki bulmak için ampirik bir model oluşturmaktır. Bu üç yıllık periodta 569 firmanın denetim firması seçimi analiz edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, üç yıllık dönem içinde, müşteri firmanın büyüklüğü, yabancı sermaye hissedarlığının oram ve müşterinin finans sektöründe olması ile Beş Büyük denetim firmasını seçmesi arasında pozitif ve istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki mevcuttur. İstatistiksel olarak anlamlı çıkan bu değişkenler Beş Büyük ve Diğer uluslararsı denetim firmalarının karşılaştırmasında da geçerliliğini sürdürmektedir. Bunun yamsıra, yerli firmalar ve Beş büyükler dışındaki uluslararası firmaların karşılaştırması ortaya koymuştur ki bu iki grubun müşteri özellikleri, `finans sektöründe bulunma` değişkeni haricinde istatistiksel açıdan önemli bir farklılık göstermemektedir. Bu bulgular, `ikinci grup uluslararası firmalar`ın `Beş Büyükler` olarak bilinen firmalardan farklı fakat `yerli denetim firma`larıyla benzer algılanmakta olduğunu göstermektedir.

II ABSTRACT Empirical Analysis of Auditor Selection In Istanbul Stock Exchange Increased competition in audit market brings out a desire to understand the factors that influence the decision of auditor selection. In recent years there is a considerable number of studies held about the selection of auditor firms. These studies were conducted predominantly in the US and occasionally some are held in Australia and the UK, which have similar economies as the US. This study will be among the few exceptions, which shed light to the auditor selection in an emerging country. The paper contributes to the auditor selection literature by examining the auditor selection process in a market in which the supply and demand for independent audits is changed dramatically by a radical reform and liberalization in 1986. The argument that varying levels of audit quality is demanded by companies with varying firm characteristics constitutes the basis for our research. The purpose of this study is to build an empirical model to find out the relationship between auditor selection and client firm characteristics for the firms listed in Istanbul Stock Exchange (ISE) for the years 1999, 2000 and 2001. Auditor choices of 569 companies were analyzed throughout the sample period. It is found that size of the clients, level of shareholdings by foreign shareholders, membership of the finance sector is positively and significantly associated with the choice of a Big-Five versus any other auditor for the sample period. The significant firm characteristics, which determine the Big-Five auditor selection, are valid when Big Five compared with second-tier firms. The comparison of second-tier versus local auditors reveals that firm characteristics are same within the same group except membership of finance sector. These findings reveal that while second-tier international firms seem to be distinguished from the Big Five but not specifically from the local audit firms.

106