ÖZET Bu çalışmada Türkiye'deki otomotiv sektöründeki rekabet stratejileri ve girişimciliğin şirketlerin nihai başarısı üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Tez çalışmamızda öncelikle `strateji` kavramına açıklık getirerek, strateji çeşitleri ve rekabet stratejileri üzerinde durulmuştur. Ardından şirketlerin başarısının önemli belirleyicilerinden biri olduğunu düşündüğümüz `girişimcilik` kavramını alt boyutları ve literatürde yer alan teoriler bazında incelenmiştir. Ardından, başarı-rekabet stratejileri ilişkisi üzerine literatürde daha önce yapılmış olan çalışmalara göz gezdirilmiş ve rekabet stratejileri ile çalışanların şirketin hazırladığı girişimcilik ortamını algılayışlarının başarı üzerinde nasıl bir etkisinin olabileceği incelenerek, aralarındaki ilinti araştırılmıştır. Son olarak ise, bu bağlamda oluşturduğumuz teorik model ve araştırmamızda yer alan sorular ve hipotezler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın teorik kısmında rekabet stratejileri, yönetsel strateji, girişimcilik kavramları açıklanmıştır. Çalışma; Türkiye'deki otomotiv sektörünün geçmişi ve mevcut durumu hakkında bilgiler de içermektedir. Ampirik kısımda ise, sektörde 14 şirkete uygulanan girişimcilik ve rekabet stratejileri anketleri istatistiki analizlere tabi tutularak, başarılı ve başarısız şirketlerin uyguladıkları rekabet stratejileri arasında farklılığın olup olmadığı ve girişimcilik-rekabet stratejileri ilintisi saptanmıştır. Bu çalışma Türkiye'deki otomotiv sektöründeki rekabet stratejilerinin analizine rabet stratejilerinin irdelenmesi ve belirli operasyonel performans göstergelerinde sektör ortalamalarının, en yüksek ve en düşük değerlerinin saptanması nedeniyle şirketler ve yöneticiler açısından da önemli ipuçları ve çıkarımlar sağlayacaktır. Bu çalışmayı sonuçlandırmamda görüşleri ile katkıda bulunan değerli hocam Prof. Dr. İnci Erdem Artan'a teşekkür eder, çalışmamın tüm ilgililere yararlı olmasını dilerim. İstanbul, 2003 Nur BİLGİNOĞLU V

ABSTRACT In this study, the competitive strategies of the firms in the Turkish automotive sector and the effects of intrapreneurship on the overall success of firms are being evaluated. In our thesis, we first clarified the strategy concept, and explained the types of strategy and competitive strategies. Next, we explained the intrapreneurship concept, which we thought to be of the crucial determinants of the success of firms, with all its dimensions and the theories that take place in literature. Then we scanned the studies in the literature on success-competitive strategies relationship and tried to explain how competitive strategies and the employees' perception of the intrapreneurship environment of the firm have an effect on success, and investigated the interaction of competitive strategies and intrapreneurship, and continued by taking a closer look at the questions and hypotheses that we have formed. This study can be helpful in the analysis of the competitive strategies in the Turkish automobile sector by investigating the competitive strategies and presenting the sector's averages, highest and lowest values on certain operational performance indicators, which will provide important insight for firms and managers. I would like to express my gratitude to Prof. Dr. İnci Erdem Artan helping me conclude this study, and wish that my study will be helpful to all that are interested. İstanbul, 2003 Nur BİLGİNO?LU VI

89