ÖZET Türkiye Cumhuriyeti 2000 yılına girerken, kısıtlı kaynaklarını daha etkin kullanabilmek ve sağlık hedeflerine ulaşabilmek için, yeni bir sağlık politikası oluşturmak ve bunu yaparken en son teknolojik gelişmeleri gözönüne almak zorundadır. Sağlık sistemimizin teknik, ekonomik ve idari yeniden yapılanmasında dikkate alınması gereken en önemli unsurlardan biri de sağlık hizmeti veren kuruluşlar arasında olması gereken hızlı, güvenilir ve aynı zamanda kişisel hakları koruma altına almış genel bir iletişim sisteminin kurulmasıdır. Ayaktan Hasta Bakım Hizmetleri (AHBH), sağlık verilerinin toplanmasında ilk basamaktır. Bilişim Teknolojisi (BT) kullanımı 3 ana grup altında toplanır : 1. Hastalarla ilgili yönetim ve tıbbi bilgilerin girilip saklandığı veri bankaları 2. Veri analizi yapılarak rapor çıkartan suni zeka (Artificial Intelligence) oluşturmayı hedefleyen karar destek sistemleri 3. Kurulu yerel sistemleri birbirine bağlayan Bilişim Ağlan. Bu çalışmada, istanbul'daki değişik tabakalardan, Ayaktan Hasta Bakım Hizmetleri veren 131 Sağlık Kuruluşunda Bilişim Teknolojisi altyapısı, kullanım oranı ve etkileri incelenmiş, ve yeniden yapılanma aşamasında, bilişim ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte olup olmadığı irdelenerek, daha etkin kullanım için model önerisi getirilmiştir. İncelenen kuruluşların %75'inde bilgisayar, %30'unda ise bilgisayar ağı kullanıldığı, ancak, sadece BT konusunda daha uzun deneyime sahip ve bir ihtiyaç belirleme çalışması sonunda, kaynak kullanımı optimizasyonu amacıyla sistem kuranların, bilgi, gelir, motivasyon ve enerji kayıplarını en aza indirebildiği görülmüştür. Ayaktan Hasta Bakım Hizmetlerinde bilgi ve iletişim teknolojileri kapsamlı olarak kullanılmaya başlanmış olmasına karşın, kullanılan sistemler arasında önemli yapısal ve kavramsal farklılıklar vardır; standardizasyon yoktur ve genel kullanım hedefleri belirsizdir. Bu çalışma, Ayaktan Hasta Bakım Hizmetlerinde, Bilişim Teknolojisi kullanımı için genel ihtiyaçları belirleyen bir model önerisi getirmektedir. KS, TOKSKÖĞİETM wmwm

-3 ABSTRACT By the begining of the new millenium, Turkey has to restructure its health policy, to make better use of scarce resources, and has to make effective use of technological developments, in order to achieve the health targets set. This requires a reliable information network between the healthcare organizations, which protects personal rights, and enables these organizations to share the information efficiently to minimize costs. Ambulatory Health Care is the first step, where all the individual health care data is obtained. Use of Information Technology (IT) is observed under 3 main groups: 1. Data base, containing medical and demographic data 2. Decision Support Systems (artificial intelligence) analysing the data and producing reports 3. Information networks that link the local systems This research evaluates, the extent and effects of use, and sufficiency of the current Information Technology infrastructure in 131 different types of Ambulatory Health Care providers in Istanbul, at the stage of restructuring national health policy and proposes a model for effective use. 75% of the subject establishments use computers and 30% have a network, but it was concluded that, only those with longer experience in IT and the ones that implemented the IT systems after a need assessment and planning, with the purpose of optimizing use of scarce resources, have succeeded in minimizing their losses of data, income, motivation and energy. Although IT has a wide range of use in ambulatory health care, there are significant structural and conceptual differences between the systems in use; there is no standart, nor general targets set. This study proposes a model that outlines the basic requirements.

187