ÖZET Bu tezin amacı, yabancı bankaların Türkiye'ye geliş nedenlerini karlılıkla bağlantılı olarak incelemekten ibarettir. Osmanlı imparatorluğu ve Cumhuriyet dönemlerine ilişkin yabancı bankaların tarihi kısaca ele alınmıştır. Yabancı bankaların geliş ve faaliyetlerini sürdürme nedenlerini belirleyen faktörler ise ekonomik, politik, denetim ve kar olanakları olmak üzere dört ana başlık altında toplanmıştır. Yabancı bankaların karlılıklarını yerli bankalar ile karşılaştırabilmek için 1981 ve 1994 yıllan arasındaki mali tablolar kullanılarak performans analizi uygulanmıştır. Uluslararası bankacılık alanında daha önce yapılmış olan çalışmalar incelendikten sonra, denetim, dış ticaret, dış borç, pazar büyümesi, ekonomik büyüme ve yabancı yatırımlar, yabancı bankaların karlılık boyutunu meydana getiren belirleyici etkenler olarak ele alınmıştır. İkinci aşamada ise, bu hipotezin doğrululuğu aşamalı regresyon (stepwise regression) tekniği kullanılarak sınanmıştır. Burada belirleyici faktörler bağımsız, karlılık göstergeleri ise bağımlı değişken olarak kabul edilmiş, analizin sonunda, dış borç hariç diğer faktörlerin hepsinin karlılıkla bağlantılı olduğu görülmüştür. 111

ABSTRACT The main theme of this thesis is to analyze the entry of foreign banks, and the factors associated with their profitability. The reasons for the entry and presence of foreign banking during the Ottoman empire as well as the Republican era have been elaborated under four headings namely; regulatory, economic, and political factors alongwith the profit opportunities. Their comparative financial performance has also been assessed with data ranging from 1981 to 1994. After literature survey, regulation, foreign trade, foreign debt, market growth, economic growth, and foreign direct investment were subjected to stepwise regression as independent variables. Profitability variables were used as dependent variables. The result of our analysis show that except foreign debt, all other independent variables render significant effect upon the profitability of foreign banking group in Turkey. CSS-STATISTICA was used to run the regression.

127