Eski Türk edebiyatında divanlar, manzum veya mensur kaleme alınan dinî, ahlakî, öğretici eserler, nazım şekil ve türleri gibi geniş bir sahada yazılan eserlerin şerhlerinin yanında manzum sözlük şerhleri Türk kültür ve edebiyatında önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu önem şerhlerdeki bilgilerin üzerine esasen Kur’ân-ı Kerim’de yer alan kelimelerin manalarını öğretmek gibi bir görevi ittihaz eden; ezber yetisini, öğrettiği vezin, kelime, edebî bilgiler, dil bilgisi, bahirler vb. sayesinde geliştiren ve nihayet nazmın vezin ve kafiye esnekliği sayesinde yüzyıllarca eğitim-öğretimin mühim bir unsuru olan manzum sözlüklerin bu özellikleri üzerine eklenmesinden gelmektedir. İstifade ettikleri özellikle edebî, lisanî, dinî, tarihî ve coğrafî kaynaklarla da bir ders kitabı niteliği taşırlar. Manzum sözlük şerhlerinin dibace ve sözlük kısımlarının şerhleri olmak üzere iki bölümden oluşan bir yapıya sahip olmaları bilgisinden hareketle, sözlük kısımlarının şerhleri herbiri birbirinden farklı şekil ve mahiyette olmaları sebebiyle onları tek tek ele alıp teferruatlı bir incelemeye tabi tutmak gereklidir. Ancak bu şekilde bu şerhlerin Türk dili, edebiyatı ve kültüründeki yeri eksiksiz ve net bir şekilde belirlenebilir. Bu bölümlerin bilhassa gramer ve aruz incelemelerinin hacimli, yekün teşkil edecek ve bir makale sınırını fazlasıyla aşacağı da bir gerçektir. Bu sebeple iki ayrı çalışma olarak hazırlanan manzum sözlük şerhlerinin ilk kısmı olan bu yazıda Türkiye kütüphanelerindeki katalogların taranması sonucunda yazma hâlindeki 38 manzum sözlük şerhi incelenmiş ve dibacelerindeki tüm unsurlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu unsurlar manzum sözlük şerhlerinin telif sebepleri, şerh usul ve yöntemleri, zemin metin ve şârihler hakkında verdiği bilgiler yanında ayrıca şerhlerin isimlendirilmesi, edebiyat ve aruz bilgileri, Arapça ve Farsça kelimelerin manzum sözlük şerhlerindeki yeri ve önemi, şerhin muhatapları gibi bilgileri içermektedir. Söz konusu hedeflerin yanında bu şerhlerin genel özellikleri ortaya konmuş olacak ve Arapça-Türkçe, Farsça-Türkçe olarak iki dilli ve Arapça-Farsça-Türkçe şeklinde üç dilli manzum sözlüklerden tarih boyunca hangilerine şerhler yazıldığı da belirlenmiş olacaktır.