Problematyka artykulu koncentruje sie wokol podstawowego pytania, jakie perspektywy aksjologiczne wystepują w polskich i niemieckich narracjach deportacyjnych z drugiej polowy XX wieku, a takze jakiego rodzaju aksjologiczne wyzwania dla literatury stanowil (i stanowi nadal) temat masowych przesiedlen i wypedzen, podejmowany przez wielu pisarzy oraz kronikarzy, świadkow i uczestnikow tych zdarzen, ktorych relacje wciąz ukazują sie w Polsce i w Niemczech. W artykule zostala przedstawiona wstepna typologia perspektyw aksjologicznych, nadających kierunek narracjom o wypedzeniach w polskiej i niemieckiej literaturze drugiej polowy XX i początku XXI wieku. Wyrozniono nastepujące ujecia podstawowe: 1. aksjologia Nemmensdorfu, 2. aksjologia bilansu biograficznego, 4. aksjologia deportacyjna „ojczyzny ideologicznej”, 5. aksjologia bilansu historycznego wypedzen oraz 6. aksjologia „historii alternatywnej”. Pominieta zostala sprawa aksjologii pojednania w literaturze polskiej po 1989, ktora zasluguje na osobne studium.