Ушбу мақолада йўқолиш ҳавфи остида бўлган мевали экинлар, шу жумладан ўрикнинг маҳаллий нав ва шаклларини қайта тиклаш ва уларнинг хозирги ва келажак авлод учун кафолатли сақлаш, Ўсимликлар генетик ресурслари илмий-тадқиқот институти Миллий генофондни бойитиш, улардан самарали ва оқилона фойдаланиш ҳамда уларнинг оналик боғларини яратиш бўйича олиб борилган изланиш натижалари келтирилади. Тадқиқотлар давомида мамлакатимизнинг жанубий (Сурхондарё вилояти) ва шимолий (Қорақалпоғистон Республикаси) ҳудудлари ташкил этилган илмий экспедиция гуруҳи томонидан тадқиқ этилиб, 5 хил экин турига мансуб жами 58 (шундан: ўрикнинг- 18, олманинг- 11, нокнинг- 11, анорнинг- 18 ва бодомнинг- 18) ноёб маҳаллий нав ва шакллари йиғилди ва институт Миллий заҳирасига жалб этилди. Илмий экспедиция давомида келтирилган мевали экинларнинг навлари пайванд этилиб, оналик боғи яратилди. Мақолада Сурхандарё вилояти ва Қорақалпоғистон Республикасида тарқалган истиқболли ўрик маҳаллий навларининг бирламчи қисқача таснифи келтирилади. Келгусида ушбу махаллий навлар ҳар томонлама ўрганилади ва уларга помологик баҳо берилади ва мевали экинларнинг янги юқори махсулдор ва юқори сифатли навларни яратиш бўйича селекцион дастурларда бирламчи манба сифатида фойдаланиш учун тавсия этилади ва селекция масканларга узатилади.