{"references": ["W przypadku wykonywania kary do\u017cywotniego wi\u0119zienia chodzi przede wszystkim o budz\u0105cy w\u0105tpliwo\u015b\u0107 cel jej wykonania (art. 67 k.k.w. stanowi, \u017ce celem kary jest wzbudzenie w skazanym woli wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania do kszta\u0142towania spo\u0142ecznie po\u017c\u0105danych postaw, zw\u0142aszcza odpowiedzialno\u015bci i poszanowania prawa), a tak\u017ce o zarz\u0105dzanie czasem i zmian\u0105. Ta kara, tak jak d\u0142ugoterminowa kara 25 lat pozbawienia wolno\u015bci, jest kar\u0105 odmiennego rodzaju nie tylko na gruncie Kodeksu karnego. Mieczys\u0142aw Ciosek stwierdza, \u017ce \"odmiennym rodzajem kary jest d\u0142ugoterminowa kara wi\u0119zienia, aby odczu\u0107 jej groz\u0119, wystarczy sobie u\u015bwiadomi\u0107, jak wiele zmienia si\u0119 podczas 5, 10 czy 15 lat \u017cycia na wolno\u015bci. Tymczasem te same lata sp\u0119dzone w wi\u0119zieniu oznaczaj\u0105 zwykle to samo lub podobne miejsce, to samo ubranie, te same wydarzenia dzie\u0144 po dniu, miesi\u0105c po miesi\u0105cu, wci\u0105\u017c podobne wspomnienia i te same natr\u0119tne my\u015bli o nieosi\u0105galnej wolno\u015bci [\u2026] Rzecz w tym, aby zapewni\u0107 im w zak\u0142adzie karnym wi\u0119ksze poczucie kontroli nad swoim \u017cyciem oraz wi\u0119ksze poczucie sensu i celu \u017cycia\". Zob. M. Ciosek, Psychologia s\u0105dowa i penitencjarna, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 2001, s. 182.", "j\u0119zyka polskiego definiuje nurt mened\u017ceryzmu jako \"koncepcj\u0119 socjologiczn\u0105, g\u0142osz\u0105c\u0105, \u017ce rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stw uprzemys\u0142owionych doprowadzi do powstania spo\u0142ecze\u0144stwa mened\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 now\u0105 klas\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105\". Charakteryzowa\u0142 on g\u0142\u00f3wnie sektor prywatny, lecz w latach 90. w wielu obszarach nast\u0105pi\u0142a prywatyzacja sektora publicznego albo wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy sektorami. Sektor publiczny zacz\u0105\u0142 czerpa\u0107 ide\u0119 i style zarz\u0105dzania rodem z biznesu. Pojawi\u0142a si\u0119 dominuj\u0105ca obecnie doktryna Nowego Zarz\u0105dzania Sektorem Publicznym (New Public Management). \"Charakterystyczne elementy Nowego Zarz\u0105dzania Sektorem Publicznym to: silniejsze zorientowanie na jako\u015b\u0107 us\u0142ug, tzw. zarz\u0105dzanie jako\u015bci\u0105, my\u015blenie strategiczne, podej\u015bcie procesowe i zarz\u0105dzanie oparte na wynikach (efektach), planowanie w okresach wieloletnich, prywatyzowanie i zlecanie us\u0142ug na zewn\u0105trz, jednak tylko dla wybranych funkcji, dotychczas zmonopolizowanych, dekoncentracja i decentralizacja zada\u0144 i funkcji (tworzenie grup zadaniowych lub eksperckich), adaptowanie metod i technik z sektora prywatnego przy poszanowaniu specyfiki dzia\u0142ania sektora publicznego, jego odmiennych cel\u00f3w i d\u0142u\u017cszej perspektywy czasowej, szersze stosowanie bada\u0144 naukowych, audytu i ewaluacji tak do bie\u017c\u0105cej oceny proces\u00f3w wdra\u017cania, jak i weryfikacji szerszych, d\u0142ugookresowych strategii, uzasadniania odpowiedzialno\u015bci dzia\u0142a\u0144 publicznych przed obywatelem\". Zob. B. Pietras-Goc (red.), Ewaluacja jako standard zarz\u0105dzania w sektorze publicznym, Wy\u017csza Szko\u0142a Europejska im. J\u00f3zefa Tischnera, Krak\u00f3w 2008, s. 19\u201320. W kryminologii i prawie karnym m\u00f3wi si\u0119 o mened\u017ceryzmie penalnym. Minimalizacja koszt\u00f3w i maksymalizacja efekt\u00f3w wykonania kary pozbawienia wolno\u015bci wpisuj\u0105 si\u0119 w nurt \"nowej penologii\". Zob. M. Feeley, J. Simon, The new penology. Notes on the emerging strategy of corrections and its implications, \"Criminology\" 1992, nr 30, s. 463. Wojciech Zalewski definiuje mened\u017ceryzm penalny jako mened\u017cerskie podej\u015bcie do karania, w kt\u00f3rym kontrola przest\u0119pczo\u015bci staje si\u0119 przemys\u0142em, gdy\u017c chodzi o to, aby tak zarz\u0105dza\u0107 permanentnie niebezpieczn\u0105 populacj\u0105 skazanych, \u017ceby minimalizowa\u0107 koszty. Priorytet oddzia\u0142ywania wychowawczego zmienia si\u0119 na priorytet ekonomizacji. Zalewski wi\u0105\u017ce mened\u017ceryzm penalny z technicyzacj\u0105 karania i prywatyzacj\u0105 wykonywania kar, w tym kary wi\u0119zienia. Profesjonalnych oficer\u00f3w wi\u0119ziennych czy kurator\u00f3w zast\u0119puj\u0105 administratorzy system\u00f3w, tak \u017ce \"penalny mened\u017ceryzm gubi perspektyw\u0119 ludzk\u0105, spo\u0142eczn\u0105\". Zob. W. Zalewski, Kara ograniczenia wolno\u015bci w systemie \u015brodk\u00f3w reakcji karnej. Rozwa\u017cania aksjologiczne i polityczno-kryminalne, \"Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego\" 2016, t. XL, s. 85\u201386. Monika P\u0142atek wyja\u015bnia, \u017ce \"mened\u017ceryzm, jako sprawne, technokratyczne zarz\u0105dzanie kar\u0105, sprowadza si\u0119 do d\u0105\u017cenia do maksimum efektywnego z punktu widzenia ekonomicznego wykonania kary [\u2026] Z tego punktu widzenia wra\u017cliwo\u015b\u0107 mia\u0142a niewielkie znaczenie dla rozwoju wi\u0119zie\u0144, chodzi\u0142o raczej o sprawno\u015b\u0107 dzia\u0142ania\". Zob. M. P\u0142atek, Systemy penitencjarne pa\u0144stw skandynawskich. Na tle polityki kryminalnej, karnej i penitencjarnej, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, s. 36, 217. Maciej Muska\u0142a i Justyna Kusztal trafnie stwierdzaj\u0105, \u017ce \"pedagogiczne\" rami\u0119 wymiaru sprawiedliwo\u015bci zosta\u0142o zast\u0105pione przez rami\u0119 \"organizacyjne\" \u2013 im bardziej szybkie i sprawne, tym lepiej oraz \u017ce nast\u0105pi\u0142a zmiana z modelu case work na case management. Zob. M. Muska\u0142a, J. Kusztal, Kurator s\u0105dowy wobec nowych zada\u0144 i zmian w systemie resocjalizacji, \"Studia Paedagogica Ignatiana\" 2018, t. 21, nr 1, s. 19, http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/SPI/article/ view/SPI.2018.1.001/14964 [dost\u0119p: 10.05.2019].", "S. Turner, Case management in corrections. Evidence, issues and challenges [w:] F.R. McNeill, C. Trotter (red.), Offender Supervision. New Directions in Theory, Research and Practice, Taylor and Francis, Hoboken, NJ 2012. Zob. te\u017c K.M. Healey, Case Management in the Criminal Justice System. Research in Action, National Institute of Justice, U.S. Department of Justice, Washington 1999, s. 1\u201312.", "A. Coyle, H. Fair, J. Jacobson, R. Walmsley, Imprisonment Worldwide. The Current Situation and an Alternative Future, Policy Press, Bristol University Press 2016, s. 104 i n.: \"Dyskutuj\u0105c na temat zarz\u0105dzania wi\u0119\u017aniami d\u0142ugoterminowymi, nieuchronnie zwraca si\u0119 uwag\u0119 na to, w jakim stopniu ci wi\u0119\u017aniowie s\u0105 bardziej niebezpieczni ni\u017c inni wi\u0119\u017aniowie. Automatyczne za\u0142o\u017cenie, \u017ce wszyscy wi\u0119\u017aniowie d\u0142ugoterminowi s\u0105 niebezpieczni, nie zosta\u0142o poparte do\u015bwiadczeniem. Na przyk\u0142ad wi\u0119\u017aniowie skazani na do\u017cywocie nie przedstawiaj\u0105 na og\u00f3\u0142 wi\u0119cej problem\u00f3w dyscyplinarnych ni\u017c jakakolwiek inna grupa wi\u0119\u017ani\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie, cz\u0119sto maj\u0105 lepsze zapisy dyscyplinarne ni\u017c wi\u0119\u017aniowie odbywaj\u0105cy znacznie kr\u00f3tsze wyroki. Nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce wi\u0119\u017aniowie odbywaj\u0105cy kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci mog\u0105 by\u0107 bardziej uci\u0105\u017cliwi lub stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla dobrego zarz\u0105dzania tylko z powodu charakteru ich wyroku\" (t\u0142um. w\u0142asne). Zob te\u017c. A. Coyle, Managing Prisons in a Time of Change, International Centre for Prison Studies, London 2002, s. 30, http://www.prisonstudies. org/sites/default/files/resources/downloads/managing_prisons_0. pdf [dost\u0119p: 11.05.2019]: \"Automatyczne za\u0142o\u017cenie, \u017ce wszyscy d\u0142ugoterminowi wi\u0119\u017aniowie s\u0105 niebezpieczni, nie jest poparte dowodami\" (t\u0142um. w\u0142asne).", "Zob. E. Dawidziuk, A. Kosylo, M. Nie\u0142aczna, Wi\u0119\u017aniowie do\u017cywotni przed Europejskim Trybuna\u0142em Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu [w:] M. Ejchart-Dubois, M. Nie\u0142aczna, A. Rzepli\u0144ski (red.), Do\u017cywotnie pozbawienie wolno\u015bci. Zab\u00f3jca, jego zbrodnia i kara, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 20 i n. Autorzy udowodnili czu\u0142o\u015b\u0107 i przyrost standard\u00f3w dotycz\u0105cych kary do\u017cywotniego wi\u0119zienia. Podstawowym dokumentem jest Rekomendacja Rec (2003)23 Komitetu Ministr\u00f3w dla pa\u0144stw cz\u0142onkowskich o wykonywaniu przez administracje wi\u0119zienne kary do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci oraz innych d\u0142ugoterminowych kar pozbawienia wolno\u015bci z 9.02.2003 r. Po 2007 r. CPT (European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment \u2013 Europejski Komitet do spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poni\u017caj\u0105cemu Traktowaniu albo Karaniu) na nowo odczytuje i precyzuje zasady post\u0119powania z t\u0105 kategori\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w zar\u00f3wno przez w\u0142adze wi\u0119zienne, jak i s\u0105dowe oraz probacyjne (chodzi o raport \"Actual/Real Life Sentences\" J.W. Rasmussena z 27 czerwca 2007 r., nast\u0119pnie o dokument \"Short overview on life sentences\" autorstwa Maura Palmy z 4 marca 2008 r. i w ko\u0144cu o sprawozdanie roczne CPT za rok 2015, po\u015bwi\u0119cone w ca\u0142o\u015bci sytuacji wi\u0119\u017ani\u00f3w do\u017cywotnich). Wykonywanie tej bezterminowej kary nak\u0142ada na nie szereg pozytywnych obowi\u0105zk\u00f3w, co wyra\u017anie dowodzi tego, \u017ce wi\u0119\u017aniowie do\u017cywotni, co do zasady, nie s\u0105 kategori\u0105 wy\u0142\u0105czonych z dobrodziejstwa \u017cycia \"za murami\", \u017ce ca\u0142y wysi\u0142ek w\u0142adz ma by\u0107 na to ukierunkowany. M\u00f3wi\u0105 o tym regulacje mi\u0119dzynarodowe pojawiaj\u0105ce si\u0119 sukcesywnie od 1976 r., kiedy to Komitet Ministr\u00f3w RE przyj\u0105\u0142 Rezolucj\u0119 RE (76)2 w sprawie post\u0119powania z wi\u0119\u017aniami d\u0142ugoterminowymi.", "T. Newburn, Criminology, Willan Publishing, Oxfordshire 2007, s. 4\u20135; J. Mitchell Miller (red.), 21st Century Criminology. A Reference Handbook, Sage Publications 2009, s. 2\u20135. Zob. te\u017c J. B\u0142achut, A. Gaberle, K. Krajewski, Kryminologia, Arche, Gda\u0144sk 2007, s. 23\u201332; M. Ku\u0107, Kryminologia, C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1\u20135.", "Wyniki wieloletniej pracy badawczej prof. Irena Rzepli\u0144ska opublikowa\u0142a w tek\u015bcie Kariery kryminalne nieletnich sprawc\u00f3w przest\u0119pstw, \"Archiwum Kryminologii\" 2013, t. XXXV, s. 79\u201394.", "Zob. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwy\u017cszeniu dolnych i g\u00f3rnych granic grzywien i nawi\u0105zek w prawie karnym, Dz. U. z 1995 r. Nr 95, poz. 475: \"W Kodeksie karnym wprowadza si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce zmiany: 1) w art. 30 w \u00a7 3 po wyrazie \u00abzasadnicz\u0105\u00bb dodaje si\u0119 wyrazy \u00abdo\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci albo\u00bb; 2) po art. 31 dodaje si\u0119 art. 31a w brzmieniu: \u00abArt. 31a. Kary do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci nie stosuje si\u0119 do osoby, kt\u00f3ra w chwili czynu nie uko\u0144czy\u0142a 18 lat.\u00bb\". Ustawa ta wesz\u0142a w \u017cycie trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej. Pierwsz\u0105 k.d.p.w. wymierzy\u0142 S\u0105d Wojew\u00f3dzki w Warszawie 20 marca 1998 r. (sygn. akt XVIIIK 65/97) za pope\u0142nione 19 stycznia 1996 r. zab\u00f3jstwo Jolanty Brzozowskiej. Na kar\u0119 t\u0119 S\u0105d skaza\u0142 troje oskar\u017conych maturzyst\u00f3w, w tym pierwsz\u0105 kobiet\u0119. O warunkowe przedterminowe zwolnienie skazani b\u0119d\u0105 mogli wnosi\u0107 do s\u0105du penitencjarnego po raz pierwszy w 2021 r.", "S\u0105d Okr\u0119gowy w Olsztynie wyrokiem z 24 lutego 2006 r. (sygn. akt IIK 287/05) skaza\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 uprzednio cztery razy karanego, za to, \u017ce \"w lesie [\u2026], w bezpo\u015brednim zamiarze zab\u00f3jstwa, zgwa\u0142cenia i rozboju, dzia\u0142aj\u0105c ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem, u\u017cywaj\u0105c gr\u00f3\u017ab pozbawienia \u017cycia i przemocy w postaci szarpania, przewr\u00f3cenia na ziemi\u0119, wielokrotnego bicia pi\u0119\u015bciami po twarzy i g\u0142owie, uderzania g\u0142ow\u0105, kopania, gryzienia, przypalania papierosem oraz kr\u0119powania r\u0105k i kneblowania ust wielokrotnie doprowadzi\u0142 K.S. do obcowania p\u0142ciowego, jak r\u00f3wnie\u017c zabra\u0142 w celu przyw\u0142aszczenia pieni\u0105dze w kwocie 50 z\u0142 oraz bi\u017cuteri\u0119 srebrn\u0105 w postaci \u0142a\u0144cuszk\u00f3w, bransoletki, obr\u0105czki i pier\u015bcionka o warto\u015bci 300 z\u0142, a nast\u0119pnie dusi\u0142 pokrzywdzon\u0105 poprzez zadzierzgni\u0119cie jej na szyi smyczy do kluczy, doprowadzaj\u0105c j\u0105 do utraty przytomno\u015bci i w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce pokrzywdzona nie \u017cyje, przykry\u0142 jej cia\u0142o ga\u0142\u0119ziami i pozostawi\u0142 w lesie. Zamierzonego celu w postaci \u015bmierci pokrzywdzonej jednak nie osi\u0105gn\u0105\u0142 z uwagi na odzyskanie przez ni\u0105 \u015bwiadomo\u015bci i uwolnienie si\u0119 [\u2026]\", tj. za czyn z art. 13 \u00a7 1 k.k. w zw. z art. 148 \u00a7 2 pkt 2 k.k. w zw. z art. 197 \u00a7 3 k.k. w zw. z art. 280 \u00a7 2 k.k. w zw. z art. 64 \u00a7 2 k.k. S\u0105d Okr\u0119gowy Warszawa-Praga w wyroku z 27 kwietnia 2011 r. (sygn. akt VK 28/10) skaza\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 uprzednio trzy razy karanego za to, \u017ce \"dzia\u0142aj\u0105c w zamiarze bezpo\u015brednim pozbawienia \u017cycia J.W., po uprzednim biciu pokrzywdzonej, uderzaniu jej twarz\u0105 o betonowy chodnik, uderzaniu g\u0142ow\u0105 o metalow\u0105 barierk\u0119, zrzuci\u0142 j\u0105 z mostu o wysoko\u015bci 13 m 20 cm do lustra wody, jednak\u017ce zamierzonego celu nie osi\u0105gn\u0105\u0142 z uwagi na uratowanie si\u0119 pokrzywdzonej\", tj. za czyn z art. 13 \u00a7 1 k.k. w zw. z art. 148 \u00a7 1 k.k. w zw. z art. 64 \u00a7 1 k.k. na kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci oraz skaza\u0142 go za pope\u0142nione w tym samym dniu trzy inne przest\u0119pstwa przeciwko wolno\u015bci seksualnej, a dwa dni p\u00f3\u017aniej za dwa przest\u0119pstwa przeciwko \u017cyciu i zdrowiu oraz za dwa przest\u0119pstwa uszkodzenia mienia na kar\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci.", "Zgodnie z danymi statystyki wi\u0119ziennej (marzec 2019 r.) jest to liczba prawomocnie skazanych na kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci przebywaj\u0105cych w jednostkach penitencjarnych w okresie od 28 lutego 2018 r. do 28 lutego 2019 r. Zob. https://www.sw.gov.pl/strona/statystyka--miesieczna [dost\u0119p: 4.04.2019].", "A.M. zosta\u0142 skazany 25 kwietnia 2002 r. przez S\u0105d Koronny w Wolverhampton (sygn. akt T/7200117446-1) na k.d.p.w. za zab\u00f3jstwo \u2013 z prawem do ubiegania si\u0119 o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu 10 lat kary. Skazany nie sk\u0142ada\u0142 apelacji. Wyrok s\u0105du angielskiego zosta\u0142 przekszta\u0142cony postanowieniami polskich s\u0105d\u00f3w karnych w 2007 r. A.M. zosta\u0142 na sw\u00f3j wniosek zwolniony warunkowo przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Elbl\u0105gu 17.04.2012 (sygn. akt III Kow 506/12/ wz).", "W ko\u0144cu grudnia 2011 r., kiedy zamkn\u0119li\u015bmy list\u0119 wszystkich zab\u00f3jc\u00f3w skazanych na k.d.p.w., H.M., zab\u00f3jca siedmiu os\u00f3b, by\u0142 najstarszym wi\u0119\u017aniem do\u017cywotnim \u2013 mia\u0142 68 lat. Od aresztowania w sprawie min\u0119\u0142o 21 lat. Sprawca zosta\u0142 skazany wyrokiem S\u0105du Wojew\u00f3dzkiego w Piotrkowie Trybunalskim z 26 maja 1995 r. trzykrotnie na kar\u0119 25 lat pozbawienia wolno\u015bci oraz czterokrotnie na kar\u0119 \u015bmierci (sygn. akt III K 173/93), w wyroku \u0142\u0105cznym s\u0105d orzek\u0142 kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok zosta\u0142 utrzymany w mocy przez S\u0105d Apelacyjny w \u0141odzi w orzeczeniu z 24 kwietnia 1998 r. (sygn. akt II AKa 18/97). By\u0142a to ostania kara \u015bmierci prawomocnie wymierzona na kilka miesi\u0119cy przed wej\u015bciem w \u017cycie 1 wrze\u015bnia 1998 r. Kodeksu karnego z 6 czerwca 1996 r., kt\u00f3rym ustawodawca przeprowadzi\u0142 abolicj\u0119 kary g\u0142\u00f3wnej w Polsce. H.M. by\u0142 uprzednio cztery razy karany za kradzie\u017ce oraz za w\u0142amanie. Mi\u0119dzy kwietniem 1962 r. a grudniem 1976 r. sp\u0119dzi\u0142 81 miesi\u0119cy w zak\u0142adach karnych. Po dziesi\u0119cioletniej przerwie zabi\u0142 kobiet\u0119, a nast\u0119pnie w okresie mi\u0119dzy 14 stycznia a 26 czerwca 1992 r. zastrzeli\u0142 kolejne dwie kobiety i czterech m\u0119\u017cczyzn. Ka\u017cd\u0105 zbrodni\u0119 zab\u00f3jstwa pope\u0142nia\u0142 na tle rabunkowym. By\u0142 przest\u0119pc\u0105 w\u0119druj\u0105cym, zab\u00f3jc\u0105 seryjnym, drapie\u017cnikiem. Biegli s\u0105dowi opisali go jako cz\u0142owieka o nieprawid\u0142owej osobowo\u015bci, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 zaburzeniami nieukszta\u0142towanej sfery uczu\u0107 wy\u017cszych, z cechami paranoidalnymi pod postaci\u0105 nieufno\u015bci, wrogo\u015bci wobec otoczenia, podejrzliwo\u015bci i kierowania agresji w przypadkach zaistnia\u0142ego konfliktu do os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 powodem niespe\u0142nienia jego pragnie\u0144 i d\u0105\u017ce\u0144. Wed\u0142ug bieg\u0142ych H.M. t\u0142umi\u0142 agresj\u0119 bezpo\u015bredni\u0105 o cechach impulsywno\u015bci i sk\u0142onno\u015bci do ataku fizycznego w sytuacji konfliktowej. Jednocze\u015bnie pozostawa\u0142 nadpobudliwy i przejawia\u0142 wzmo\u017con\u0105 reaktywno\u015b\u0107 emocjonaln\u0105.", "S\u0105d Okr\u0119gowy w Gda\u0144sku w uzasadnieniu wyroku z 24 sierpnia 2007 r. (sygn. akt IV K 148/05): \"Wsp\u00f3\u0142oskar\u017ceni nie mieli hamulc\u00f3w moralnych przed pr\u00f3bami zab\u00f3jstwa N.\".", "Wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Katowicach z 20 kwietnia 2004 r. (sygn. akt XVI K 102/01).", "Wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Poznaniu z 17 maja 2002 r. (sygn. akt III K 145/01).", "W badaniach asystowa\u0142y: Maria Ejchart-Dubois, dr Maria Gordon, Joanna Klimczak, Ma\u0142gorzata K\u0142ape\u0107, Monika Markowska, Magdalena Natorska, Aleksandra Osi\u0144ska, Magdalena Patalas-Brodzi\u0144ska, dr Aneta Wilkowska-P\u0142\u00f3ciennik. Badania by\u0142y finansowane ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji nr DEC-2013/09/B/HS5/04518.", "Obiegowemu pogl\u0105dowi, \u017ce k.d.p.w. stanowi \u015bmier\u0107 cywiln\u0105 (\u015bmier\u0107 spo\u0142eczn\u0105), przecz\u0105 zar\u00f3wno przepisy k.k.w., jak i mi\u0119dzynarodowe standardy post\u0119powania z wi\u0119\u017aniami oraz nasza analiza setki akt penitencjarnych. A je\u015bli nawet przyj\u0105\u0107 takie za\u0142o\u017cenie, to \u015bmier\u0107 ta ma trwa\u0107 albo faktycznie trwa od 8 do 14 lat (lub nieco d\u0142u\u017cej). Henryk Machel zauwa\u017cy\u0142 np., \u017ce w \u015bwietle Europejskich Regu\u0142 Wi\u0119ziennych (Zalecenie Rec (2006)2 Komitetu Ministr\u00f3w Rady Europy z 11.01.2006 r.) wnioski wi\u0119\u017ani\u00f3w do\u017cywotnich o warunkowe przedterminowe zwolnienie powinny by\u0107 uwzgl\u0119dniane po okresie od 8 do 14 lat pobytu w zak\u0142adzie karnym. Zob. H. Machel, Wi\u0119zienie jako instytucja karna i resocjalizacyjna, Arche, Gda\u0144sk 2003, s. 198. Barbara Sta\u0144do-Kawecka wymieni\u0142a trzy przepisy k.k.w. (art. 89 \u00a7 3, art. 139 \u00a7 5 i 6 oraz art. 121 \u00a7 10), kt\u00f3re r\u00f3\u017cnicuj\u0105 wykonanie tej kary w por\u00f3wnaniu z innymi. Zob. B. Sta\u0144do-Kawecka, Poland [w:] K. Drenkhahn, M. Dudeck, F. D\u00fcnkel (red.), Long-Term Imprisonment and Human Rights, Routledge, New York 2014. Ujmuj\u0105c rzecz bardziej og\u00f3lnie, tak\u017ce i do tej kary stosuje si\u0119 \"z nielicznymi wyj\u010

Czym jest biologiczna eliminacja z życia drugiego? Czym jest dożywotnia eliminacja z życia autonomicznego – karą dożywotniego pozbawienia wolności? Czym uzasadnia ją sędzia, decydując o losie człowieka i jego najbliższych, lecz przecież także o uczuciach ofiary, o świadomości i moralności społecznej? Do jakich faktów i wartości się odwołuje? Czym sprawca uzasadnia swoje „prawo” do zabójstwa kwalifikowanego, do morderstwa? Dokonuje czynu o skutkach absolutnych, z perspektywy ofiary – kosmicznych. W ciągu sekundy czy w ciągu zaaplikowanych ofierze wielogodzinnych tortur sprawca podaje innym na tacy resztkę swojego życia. Resztkę – bo czym jest jego z reguły kilkudziesięcioletnie życie w więziennych celach wobec nieodwracalności skrajnie złego czynu czy serii takich czynów?