Deze paper onderzoekt niet eenvoudigweg welke molens de Tempeliers bezaten, maar vooral hoe de orde molens gebruikte. De sterkste bronnen tonen dat een middeleeuwse molen geen losstaand werktuig was. Zij was tegelijk een gebouw, een energie-installatie, een bron van pacht of maalheffing, een arbeidsplaats en een knooppunt van lokale rechtsmacht. Daarom wordt hier gesproken over een bundel van rechten en verplichtingen: het recht om te bouwen of te bezitten; het recht om graan te laten malen en daarvoor multure te innen; voorrang of vrijstelling voor bepaalde gebruikers; de plicht tot onderhoud; en afspraken over rechtspraak, water en concurrentie. Een systematische woordzoekactie binnen d’Albons editie van Tempelieroorkonden tot 1150 levert rente op een molen, multurevrijstelling, molentienden, een halve molen, uitbestede bouw met een kwartaandeel, directe bouw in een rivier, blijvende levering van molenstenen en uitgestelde eigendomsoverdracht op. De kerncasus is vervolgens een Latijnse akte uit juni 1269 over een nieuwe windmolen te Velle-sous-Gevrey in Bourgondië. De commandeur van de Tempeliersbalie Bure en de abdij Saint-Étienne van Dijon beëindigden daarin een conflict over bouwrecht en jurisdictie. De orde behield de molen voor altijd, maar moest jaarlijks tarwe afstaan, de abdij onder voorwaarden gratis en met voorrang laten malen, de installatie blijvend onderhouden en de rechtspraak van de abdij respecteren. De overeenkomst toont lokale onderhandeling, niet een automatisch of overal gelijk Tempeliersprivilege. Vergelijking met South Witham, Sainte-Eulalie-de-Cernon, York, Southwark, Alphen en Oosterhout maakt drie patronen zichtbaar. Ten eerste is de technische variatie verenigbaar met lokale landschaps- en marktomstandigheden: wind, rivier, getij en volmolen kwamen naast elkaar voor. Ten tweede kon een molen hoge inkomsten opleveren, maar evenzeer grote herstelkosten veroorzaken. Ten derde was exploitatie verweven met lekenarbeid, pacht en lokale instellingen; de broeders maalden het graan niet noodzakelijk zelf. Vlaamse dossiers worden bewust strenger beoordeeld. Een akte uit 1226 over een molen van de abdij Ten Duinen is geen bewijs van een Tempeliersmolen; voor Slijpe is de vroegste door de geraadpleegde vakstudie aangehaalde expliciete molenvermelding van 1430. Zes aangeleverde Ieperse transcriptieregels en een herinnerde regesttreffer voor Harmignies blijven onderzoekssporen totdat hun onderliggende charters zijn geïdentificeerd en gecollationeerd.