Ushbu maqolada optika fanini o‘qitishda simulyatsiya (virtual) laboratoriyalar va an’anaviy real laboratoriya tajribalarining ta’limiy samaradorligi qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda talabalar bilimini tushunish darajasi, kognitiv yuklama, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va motivatsiya ko‘rsatkichlari asosiy mezonlar sifatida o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, simulyatsiya laboratoriyalari nazariy tushunchalarni tez va vizual tarzda o‘zlashtirishda samarali, real laboratoriyalar esa amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishda ustunlikka ega. Eng yuqori samaradorlik aralash (blended) yondashuvda kuzatildi.