Monografia honek itzulketaren kontzeptua eta praktika aztertzen ditu eraldaketa ekosozialera bideratutako Gradu Amaierako Lanen (GrAL) eta Master Amaierako Lanen (MAL) esparruan. Euskal Herriko Mugarik Gabeko Ingeniaritzak (ISF-MGI) gizarte-eragileekin elkarlanean garatutako ikerketen laguntzan metatutako esperientzian oinarrituta, dokumentuak itzulketa ezagutza kolektiboki eraikitzeko prozesu gisa ulertzen du. Argitalpenak aztertzen ditu ikerketa-prozesuan zehar itzulketa-uneak txertatzeak dituen ondorio metodologiko, etiko eta epistemologikoak, akademian nagusi diren logika estraktibista eta produktibistak zalantzan jarriz. Halaber, itzulketa-praktika arduratsu, horizontal eta kokatuak diseinatzeko gakoak proposatzen ditu, GrAL/MALen izaera eraldatzailea indartzeko eta ezagutza sortzeko modu bidezkoago eta kolaboratiboagoak sustatzeko. Brief description (English): This monograph explores the concept and practice of “devolución” (research feedback and collective return) within undergraduate and master’s theses oriented towards ecosocial transformation. It examines its methodological, ethical, and epistemological implications and advocates for dialogical, non-extractive, and collaborative approaches to knowledge production in university–community research processes.