Rivojlangan o‘rta asrlar davri O‘zbekiston tarixida Somoniylar davlati tashkil topishidan boshlanib, to temuriylar davlati inqirozgacha (IX-XVIasr) davom qiladi. Bu davrni ijtimoiy va iqtisodiy, siyosiy va madaniy jihatdan ikkita taraqqiyot va bitta inqiroz bosqichiga bo‘lish mumkin. Birinchi taraqiyot bosqichi IX-XIII asr boshlarini o‘z ichiga oladi. Bu davr madaniy hayoti islom mafkurasi asosida shaklanib, o‘ziga xos madaniy rivojlanish kuzatiladi. Markazlashgan davlat tashkil qilinib, unda avval somoniylar (IX-X ), so‘ng esa, uning hududlari uchta turkiy davlatlar qoraxoniylar, g‘aznaviylar va saljuqiylar o‘rtasida (XI asrda) taqsimlanib, bu hududlarning katta qismida XII asr o‘rtalarida buyuk Xorazmshohlar davlati tashkil topadi.