Ang pag-unawa sa pagbasa at kakayahan sa balarila sa asignaturang Filipino ay kritikal sa pagpapalawak ng kaalaman at komunikasyon ng mga mag-aaral. Layunin ng pag-aaral na ito na bigyang-pansin ng pamunuan ang pagpapabuti ng mga kasanayang ito, na makakatulong sa paglinang ng kanilang akademikong kakayahan. Gumamit ang pananaliksik ng kantitatibong disenyo, partikular ang deskriptibong pamamaraan at Linear Regression bilang estadistikong tool, kasama ang survey questionnaire para sa pagkuha ng datos. Ayon sa resulta, mataas ang antas ng pag-unawa sa pagbasa at balarila ng mga respondente, ngunit ipinakita rin na ang dalawang nabanggit na baryabol ay hindi malaki ang epekto sa kanilang kakayahang akademiko sa Filipino. Ipinapakita nito ang pangangailangan na suriin pa ang iba pang salik na maaaring makaaapekto sa kanilang pagganap. Ang layunin ng pag-aaral ay hindi lamang suriin ang kasalukuyang mga resulta kundi maghanap din ng mga paraan upang mapabuti ang pagtuturo at pagkatuto sa asignaturang ito. Iminungkahi ang regular na pagbabasa, paggamit ng diksyunaryo, at pagsasanay sa pagsasalita at pagsulat. Para sa mga guro, mahalaga ang pagsasanay sa makabagong estratehiya sa pagtuturo, habang ang mga mananaliksik ay dapat bumuo ng mas komprehensibong instrumento para sa pagsusuri ng kakayahan sa pagbasa at balarila.