Amaç: Çoklu ilaç dirençli (ÇİD) Mycobacterium tuberculosis kompleks (MTBK) suşlarının, ikinci seçenek anti-tüberküloz (anti-TB) ilaçlara direnç geliştirmesiyle yaygın ilaç dirençli (YİD) suşların ortaya çıkışı en önemli insan sağlığı tehditlerinden birini oluşturmaktadır. Bu sebeple çalışmamızda, doğrudan klinik örnekler üzerinde uygulanabilen ve eş zamanlı olarak MTBK ve mutasyonları belirleyen multipleks gerçek zamanlı PCR testinin ÇİD ve YİD suşlarının hızlı tanısındaki performansının araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya iki grup dahil edildi: ardışık 44 MDR-MTBC izolatı ve fenotipik olarak birinci seçenek anti-TB ilaçlardan en az birine dirençli MTBK tanısı koyulan ardışık 50 ARB pozitif balgam örneği. Fenotipik olarak, MTBK'nin tanımlanmasını takiben birinci ve ikinci seçenek anti-TB ilaçları için izolatların ilaç duyarlılık testi (DST) sırasıyla BACTEC MGIT 960 sistemi ve Löwenstein-Jensen agar proporsiyon (LJ-AP) yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi. Genotipik olarak ise, multipleks Real-Time PCR yöntemi ile bir Anyplex™ II MTB/MDR/XDR Detection kit (Seegene) kullanarak bütün örneklerde aynı anda hem MTBK varlığı, hem de ÇİD ve YİD yönünden direnç durumu araştırıldı. Bulgular: Fenotipik ve genotipik incelemelerin sonuçlarının çok uyumlu olduğu, ÇİD tespitinde fenotipik yöntemlere göre real-time PCR yönteminin duyarlılığının %80, özgüllüğünün de % 100 olduğu görüldü. Hem fenotipik hem de genotipk yöntemle 44 ÇİD-MTBK izolatından ikisi (%4.5) ön-YİD-MTBK olarak tanımlandı. Bu iki ön-YİD suştan birinin ARB(-) olması dikkat çekiciydi. Ayrıca, ÇİD-MTBK izolatlarından 18'i (%40.9)'i ARB(-) idi. Sonuç: Sonuç olarak, Anyplex™ II MTB/MDR/XDR tespit kitini kullanan multipleks real-time PCR testinin, rutin olarak kullanılan zaman alıcı fenotipik yöntemlere kıyasla birkaç saat içinde MTBC, MDR ve XDR'nin tespiti için kullanışlı ve güvenilir bir yöntem olduğu kanaatine varıldı. Ancak, ÇİD- ve YİD-MTBK suşları ARB(+) örneklerinden olduğu kadar ARB(-) örneklerinden de izole edilebilir ve tüm klinik örneklerin Multiplex Real-time PCR testi kullanılarak araştırılması çok maliyetlidir. Dolayısıyla MTBK identifikasyonunun uygun maliyetli PCR bazlı özgül bir yöntem kullanılarak yapılmasının ardından MTBK pozitif örneklerde, çalışmamızda kullanılan multipleks real-time PCR tespit kiti ile MTBK doğrulanması ve ilaç direncinin saptanması daha uygun olacaktır.