XIII. yüzyılın başlarında Cengiz Han tarih sahnesine çıkarak Büyük Moğol İmparatorluğu'nu kurmuştur. Bu bölgede daha önce Büyük Hun İmparatorluğu, Göktürk Devleti, Uygur Devleti ve Karahıtay Devletleri hâkim olmuştur. Bu devletlerden sonra Moğol İmparatorluğu'nun kurulması ve büyümesi çok hızlı olmuştur.Cengiz Han, bu hızlı büyümeyle birlikte, artık bir imparatorluk olmanın gereğince, kurulacak esaslı müesseselerin teşkilatlanması meselesiyle uğraştı. İmparatorluğunu düzenlerken, geleneksel göçebe kavimlerinin, yaşama şekillerinden çok farklı bir düzen yarattı. Cengiz Han Yasaları'nı meydana getirdi. Bu yasanın temel amacı, Cengiz Han ve ondan sonra gelenler için sonsuz güç sağlamaktı. Bu sebeple yasanın tatbikine son derece önem vermiş, büyük bir disiplinle yasayı uygulamıştır.Yasaları oluştururken, bu bölgede daha önce kurulmuş olan devletlerin örf ve adetlerinden faydalanmıştır. Aslında Cengiz Han, Moğol İmparatorluğu'ndan önce kurulmuş Türk devletlerinin, töre ve yasalarının büyük bir kısmını yazılı hale getirmiş denilebilir.Yasa, Moğol hukukunun ana kaynağı olarak kabul edilir. Yasa, hukuk hayatını çeşitli yönlerden emirler ve yasaklar halinde hükme bağlayan kaideler yığını olarak görülmektedir. İdare, Askeri Teşkilat, Maliye, Örf ve Âdet Hukuku ve Ceza Hukuku'na ait hükümler yer almaktadır.Anahtar Kelimeler:Cengiz Han, Moğollar, yasa, töre, hukuk.

In the beginning of XIIIth century, Genghis Khan emerged in history and founded the Great Mongol Empire. The Hunnic Empire, Göktürk Empire, Uyghur State and Kara-Khitan State dominated this geography before. Short after these states perished, the Mongol Empire was founded.As the Empire enlarged quickly, Genghis Khan, accepting the necessities of governing an empire, dealed with the issue of establishing main institutions. As he organized his empire, he created an order, quite diffrent from the life styles of traditional nomad tribes and put together the Genghis Khan `Yassa`s (Laws). The basic purpose of this law was to provide endless force to Genghis Khan and his successors. For this reason, Genghis Khan placed great value on the execution of this law and enforced it very strictly.During legislation, he leveraged the tribal customs of predecessor states. Actually, we can say that Genghis Khan put most of the `Lex Communis` of these states into writing.`Yassa` is expected to be the main source of Mongol Law. Yassa is viewed as a mass of principles ruling the legal field with various commands and restrictions. It contains provisions on Administration, Military Organization, Finance, Lex Communis and Criminal Law.Keywords:Genghis Khan, Mongols, yassa, custom, law.

137