Resûl-i Ekrem efendimiz (s) bütün ümmetin peygamberidir ve onun sünneti bütün ümmet için değerlidir. O, Kur’ân’ın ve İslâm’ın mübelliği ve mübeyyinidir. Onun öğrettikleri olmadan İslâm’ın doğru anlaşılması asla mümkün değildir. Tarih boyunca bütün İslâm mezhepleri bu hakikatin farkında olmuştur ve Hz. Peygamber’e ait bilgilere ehemmiyet vermişlerdir. Ancak hangi bilgilerin ona ait olup olmadığı veya hangi bilgilerin sünnet sayılıp sayılmayacağı ya da hangi bilgilerin nasıl yorumlanacağı konularında İslâm mezhepleri arasında sürekli tartışmalar olmuş ve metodolojik farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bir mezhebin sahih saydığı rivayeti diğeri kabul etmemiş olabilir. Yahut bir mezhep zayıf haberle ameli onaylarken diğeri reddi seçebilir. Yine bir mezhep için önemli olan geleneksel uygulama diğer mezhep için hiçbir anlam ifade etmeyebilir. Biri mümkün olduğunca çok hadisi amelde tutmaya çalışırken diğeri Hz. Peygamber’e aidiyeti kuşkulu haberleri kabulden kaçınabilir. Birinin zâhirî yorumla anladığını diğeri te’vil edebilir. Netice itibariyle hepsinde amaç Hz. Peygamber’in örnekliğinden istifade etmek olsa da farklı saiklerle değişik yorumlar yapabilmişlerdir. Bu noktada Ehl-i hadis ulemamız hadis ve sünnet konusundaki hassasiyetleriyle olsun veya mezhepsel taassuplarıyla olsun muhaliflerine karşı sert bir üslupla şiddet dili kullanmışlardır. Hz. Peygamber’e atfedilmesi mümkün olmayacak derecede zayıf ve uydurma haberleri ne yazık ki hadislerin zaafiyetine yönelik hiçbir uyarı yapmadan muhalifleri aleyhine kullanmışlardır. Bu hadislerde İslâm ümmetinin bir parçası olan ekoller Resûlullah’ın diliyle hedef gösterilmiş, cezalandırılmaları istenmiş, cehennemlik ilan edilmiş ve açıkça lanetlenmiştir. Halbuki bu dil Hz. Peygamber’in nezih üslubuna yakışmadığı gibi İslâm ümmetini parçaladığı için onun birleştirme stratejisine de uymamaktadır. Yine Ehl-i hadis ulemamız eserlerinde Ebû Hanîfe başta olmak üzere muhaliflerine ağır ithamlarda bulunmuşlardır. Kanaatimizce bu ithamlar da nebevî üslubu en fazla yakalamış olması beklenen hadis âlimlerimize yakışmamıştır. İslâm ümmetinin önemli bir kısmının mezhep imamı olan Ebû Hanîfe’ye ve ona benzer düşünceler taşıyanlara yönelik kırıcı ve dışlayıcı üslup kullanılması tarih boyunca farklı düşünenlere karşı sürekli aynı üslubun tekrarını getirmiştir. Halbuki Ehl-i hadis de bir yorum ekolüdür. Hadislerin zahirine bağlı kalmak ya da mümkün olduğunca her hadisle amel etmeyi tercih etmek de bir yorumdur. Bunun yegane doğru yol olduğu asla iddia edilemez. Zaten böyle olduğu için tarih boyunca Ehl-i hadis dışında başka yorum ekolleri de olagelmiştir. Yapılması gereken bunların hepsini kıymetli saymak ve birbirlerini dışlayıp itham etmelerine engel olmaktır.

İslâm tarihi boyunca sünnet ve hadislere uyma konusunda birçok tartışmalar yaşanmıştır. Farklı ekoller metodolojilerini kullanarak İslâm’ın kaynaklarını yorumlamışlardır. Kanaatimizce bu yorumların hepsi İslâm medeniyeti açısından önemlidir. Ancak Ehl-i hadis ekolüne mensup alimlerimiz ne yazık ki muhaliflerine karşı ağır ithamlarda bulunmuş ve bu uğurda uydurma hadisleri dahi kullanmaktan çekinmemişlerdir. Bu makalede Ehl-i hadisin sünnet ve hadisleri müdafaa düşüncesiyle girdiği üslup sorunu bazı yönleriyle ele alınmıştır.