Siyasal yönetim sistemleri, siyasal sistem içinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez çalışmasının ana temasını oluşturan başkanlık sistemi sadece son dönemlerin değil Türk siyasal hayatının hemen hemen her döneminde en fazla tartışılan konuların başında gelmektedir. Zira Türk siyasal hayatının neredeyse her döneminde, en uygulanabilir yönetim sisteminin ne olduğu arayışı hep sürmüştür. Bu süreçte farklı hükümet sistemleriyle karşılaşılmış; Osmanlı imparatorluğundan, Cumhuriyet tarihine kadar olan süreçte, monarşiden, meşruti monarşiye, parlamenter sistemden başkanlık sistemine kadar farklı siyasal sistemler bir şekilde uygulanmıştır. Bu kapsamda bu çalışmanın temel argümanı Türk tipi ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin, Türk siyasal kültürüne en uygun siyasal yönetim sistemi olduğu şeklindedir. Ancak şunu da göz artı etmemek gerekir ki, bir hükümet sistemi tüm yönleriyle kusursuz bir yönetim sistemi olsa dahi; hükümet sistemleri tek başına bir toplumu tümden ihya edecek güce sahip değildir. Keza bir toplumun hükümet sistemi, o toplumun siyasal sistemi içinde yer alan ve o toplumun siyasal sistemini oluşturan çeşitli ve çok sayıdaki bileşenden yalnızca biridir. Bu açıdan bir toplumun siyasi açıdan ihya olabilmesi için seçim sistemi, parti sistemi, siyasal kültür, halkın eğitim durumu, siyasal katılım kültürü ve olanakları ve bilgi düzeyi gibi siyasal sistemi oluşturan birçok farklı değişkenin de mükemmel olması gerekmektedir. Literatürde birçok siyaset bilimciye göre, Türk Siyasal Hayatında, Parlamenter sistemin koalisyon hükümetlerine neden olması ve yürütmede çift başlılığı sebebiyet vermesi, bu yönüyle de hükümet istikrarsızlıklarını beraberinde getirmesi parlamenter sistemin eleştirilmesi gereken yönlerinden bazılarıdır. Sürekli kısa süreli koalisyonlarla yönetilen ülkemizde seçimlerin sık sık yapılması ve iktidarın kısa sürede değişimi; uzun süreli planlar yapılamamasına neden olmakta ve bu ülkemizin gelişimini aksatmaktadır. Gelinen süreçte, uzun tartışma ve çalışmalar sonucunda 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum ile birlikte, seçmenlerin çoğunluğunun iradesiyle ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni kabul etmiştir. Bu bağlamda, Türkiye’nin Cumhurbaşkanlık Sistemi’ne geçişi anlık bir kararla veya ideolojik bir yaklaşımla değil; Türkiye’nin ekonomik, siyasi, kültürel ve sosyal hayatı açısından uzunca yapılan tartışmalar ve deneyimler sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın temel amacı son dönemlerde sıklıkla tartışılan Başkanlık Sistemi bağlamında özelde ise Türkiye Tipi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ne olduğunu ortaya koyarak bu sistemin Türk siyasal sistemi açısından imkânlarını irdelemektir.

Political government systems holds a great importance amongst the political system. Presidential system which constitutes the main essence of this thesis is not only under recent debates but also every periot of Turkish political life. For, the search for the optimum method in Turkish political life was almost always continued. In this process, a deal of government systems has been seen and somehow different political systems were in use from monarchy to constitutionalist monarch and from parliamentary system to presidential system on the way of the empire to the Repuplic. In this sense, the main argument of this work is that the Turkish Style of ‘Republican Government System’ is the most compatible one according to Turkish political system. However, government systems are not capable of reviving the society as a whole, even though they are the most perfect governmental systems. Hence, a government system of a society is solely a part of what compose the political system in that country. In this perspective, election system, party system, political culture, education level of the people, political participation culture and possibilities must be perfect for a country to be politically revived. According to many political scientists in the literature, parliamentary system causes coalition goverments and makes enforcement being double-headed. So, it is the core element here to be criticized. In our country which is conducted by short term coalitions, elections are taken place and power is changed hands in short times give a way not to make long term plans and this makes our country’s development slow. In the current phase, ‘Republican Government System’ was accepted after the long debates and works, with the great proportion of voters by the referendum of 16 April 2017. In this context, Turkey’s passing to the ‘Republican Government System’ is not originated by an impulsive decision but rather the discussions and experiments that were longly made about Turkey’s economical, political, cultural and social life. Essential aim of this work is to analyze the means of Turkish Style of ‘Republican Government System’ and the definition of that under the general framework of presidential system that has been discussed a lot lately.

Balcı, Aykut/Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi