
handle: 20.500.12395/54564
Davranışsal ve deneysel iktisadın bulgularıyla beraber, ana akım modellerin öz çıkar odaklı rasyonel insan (homo economicus) varsayımının geçerliliği sorgulanır hale gelmiştir. Bu bulgular, bireyin reel dünyada kendisi için fedakârlık gerektiren koşullarda bile diğer bireylerin faydasını arttırmaya yönelik davranışlar sergilediğine, dolayısıyla da bireyin sosyal tercihlere sahip olduğuna işaret etmektedir. Çeşitli biçimlerde ortaya çıkan sosyal tercihler, bireyin çevresinde gerçekleşen olaylara ve diğerlerinin refahına duyarlı sosyal bir karar alıcı olduğunu göstermektedir. Özellikle toplumsal dayanışmanın yaygınlığına dair gözlemsel kanıtlar sunması toplum yanlısı özgecil davranışlardan biri olarak değerlendirilen hayırsever ve bağış davranışlarının önemini gündeme getirmektedir. Bu noktadan hareketle bu çalışma sosyal tercihleri, hayırseverlik ve bağış davranışları ekseninde geleneksel, davranışsal ve deneysel iktisat perspektifinden inceleyerek belirleyicilerine dair ampirik kanıt geliştirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu amaç doğrultusunda ampirik incelemelerde iki araştırma deseni kapsamında genel olarak özgecilik, spesifik olarak da hayırsever davranışların temel belirleyicilerine odaklanılmaktadır. Çalışmanın ilk araştırma deseni ülkeler düzeyinde olup (T:2009-2021;N:134) ülkelerdeki "Kurumsal Bağış", "Gönüllülük" ve "İnformel Bağış" skorları panel veri teknikleriyle test edilmiştir. İkinci araştırma deseni ise birey düzeyinde olup bağış davranışının genel belirleyicileri ve sosyal desteklerin bağış davranışlarına etkisi Çoklu Doğrusal Olasılık, İkili Nitel Tercih, Sınırlı Bağımlı Değişken ve Heckman Modelleri kapsamında incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; ilk araştırmada sosyal sermaye değişkeni üç bağımlı değişken üzerinde pozitif etki gösterirken, eğitim değişkeninin istatistiksel olarak anlamlı olmaması çalışmanın literatürde alışılagelmiş bulgulardan farklılaşmasına neden olmuştur. Etnik karmaşa değişkeni toplumlarda kimlik ayrımcılığı yapıldığı yönündeki beklentileri karşılarken, gelirin sadece kurumsal bağışlarla, yaş değişkeninin ise gönüllülükle anlamlılığı genel bulguların ötesinde sonuçlar vermiştir. Kamu harcama yetersizliği gönüllülük üzerinde dışlama, informel bağışlarda çekme etkisi olduğuna işaret ederken yönetişim değişkeninde dışlama etkisinin varlığına dair kanıtlara ulaşılmıştır. İkinci araştırmada teknoloji sahiplerinin, geliri yetersiz olanların ve sosyal güvenlik desteklerindeki artışın hanelerin bağış kararlarını ve miktarlarını pozitif etkilediği görülmüştür. Sosyal yardım desteklerindeki artışın hanelerin bağış kararlarını olumsuz, bağış miktarlarını ise söz konusu modeller arasında farklı etkilediği tespit edilmiştir. Bu bağlamda mevcut sonuçlar, iktisadi aktörlerin karar ve tercihlerinin temel belirleyicileri arasında sosyal tercihler ve dünya görüşlülüğü kavramlarının da yer alabileceğine dair fikir vermektedir.
Charitable Behaviours, Social Preferences, Behavioural Economics, Bağış, Rasyonellik, Sosyal Tercihler, Özgecilik, Hayırsever Davranışlar, Davranışsal İktisat, Rationality, Donation, Altruism
Charitable Behaviours, Social Preferences, Behavioural Economics, Bağış, Rasyonellik, Sosyal Tercihler, Özgecilik, Hayırsever Davranışlar, Davranışsal İktisat, Rationality, Donation, Altruism
| selected citations These citations are derived from selected sources. This is an alternative to the "Influence" indicator, which also reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | 0 | |
| popularity This indicator reflects the "current" impact/attention (the "hype") of an article in the research community at large, based on the underlying citation network. | Average | |
| influence This indicator reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | Average | |
| impulse This indicator reflects the initial momentum of an article directly after its publication, based on the underlying citation network. | Average |
