ABSTRACT THE RHETORIC OF ACHAEMENID ART Burcu Asena Master in Graphic Design Supervisors: Assist. Prof. Dr. Mahmut Mutman Assoc. Prof. Dr. Marie-Henriette Gates May, 2002 Empires are like humans: they are born, they live and they die... In the middle of the sixth century B.C. a newly founded empire by the Achaemenid Dynasty began to dominate the Near East and its environment, which is known to be the treshold of civilization. The conquest of the vast territory was based on military power. However to provide the continuum of their rule Achaemenids created a new form of art, in their capital city Persepolis, which would be recognized and would imply the Achaemenid imperialistic ideology. In this thesis, the history and art history of the Achaemenid Empire was analyzed with modern data and applications in political propaganda, advertising and architecture. The analysis was mostly focused on the capital city Persepolis and its art works to reveal the parallels between the modern and the archaeological. The aim of this thesis is to discuss the unchanging nature of the events taking place in history, and human psychology throughout centuries, even millennia: after 2500 years, we see the same implications to effect people's psyche. Keywords: Achaemenid History, Persepolis, Apadana Reliefs, Political Propaganda, Benetton Ads, Simulacra, The Notion of Gaze. m

ÖZET PERS SANATININ ANLAMI Burcu Asena Grafik Tasarım Bölümü Mastır Çalışması Danışmanlar: Yrd. Doç. Dr. Mahmut Mutman Doç. Dr. Marie-Henriette Gates Mayıs, 2002 M.Ö. altıncı yüzyılın ortalarında, Pers Hanedanı tarafından kurulan imparatorluk, medeniyetin beşiği olarak bilinen Yakın Doğu'ya ve çevresine hakim olmuştur. Geniş topraklar askeri kuvvetle ele geçirilmiştir. Persler, hükümdarlıklarının devamını sağlamak için, başkent Persepolis'te, Pers İmparatorluğu'nun ideolojisini simgeleyecek yeni ve farklı bir sanat formu yaratmıştır. Bu tezde, Pers İmparatorluğu'nun tarihi ve sanat tarihi, özellikle politik propaganda, reklamcılık ve mimari alanında, modern veriler ve uygulamalar temel alınarak incelenmiştir. İnceleme, yeni ve arkeolojik arasındaki paralellikleri ortaya çıkarmak için başkent Persepolis ve içinde barındırdığı sanat eserlerine odaklıdır. Amaçlanan, yüzyıllar, hatta binyıllar içinde olayların ve insan psikolojisinin değişmeyen doğasını tartışmaktır: 2500 yıl sonrasında bile insan ruhunu etkilemek için benzer yollara başvurulduğunu görmekteyiz. Anahtar Sözcükler: Pers Tarihi, Persepolis, Apadana Rölyefleri, Politik Propaganda, Benetton Reklamları, Bakış Unsuru. iv

113