Temel kalkması, aşırı yük eksantrikliği nedeniyle yüzeysel bir temelin zeminle temasının kısmen kaybolmasıdır. Temel kalkması narin yapıların ve çerçevelerin sismik davranışını belirgin şekilde değiştirebilir. Literatürde, deprem yüklerinin düşünüldüğü yapısal analizlerde temel kalkmasının benzetimini gerçekleştirebilmek için, çok sayıda temel desteği modeli verilmiştir. En yaygın olarak kullanılan modellerden biri, yüzeysel bir temel altında yayılı gerilimsiz yaylar olduğunu varsayan Winkler modelidir. Bu çalışmada, gerilimsiz destekler üzerindeki temellerin dinamik ve sismik tepkisini hesaplamak için iki basit algoritma geliştirilmiştir. Temel empedans katsayılarının hesabı için literatürde verilen herhangi bir formül bu algoritmalar içerisine kolaylıkla sokulabilir. Böylece, Winkler modelinin kullanımı, Winkler temelinin tepkisinin elastik yarı-uzay üzerindeki temelin tepkisiyle karşılaştırılması yoluyla eleştirilmiştir. Bu doğrultuda, elastik yarı-uzay üzerindeki sığ dikdörtgen temel için literatürde verilen empedans formülleri kullanılmıştır. Temelin dikey deplasmanı ve devrilme açısı arasındaki bağlantının kalkma esnasında çok önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yüzden, kalkma simülasyonundaki Winkler modelinin doğruluğu çok sınırlıdır, çünkü model tek bir yay katsayısı ile sığ temelin düşey ve devrilme tepkisini aynı zamanda taklit edemez.

Foundation uplift is the partial separation of a shallow foundation from soil due to excessive load eccentricity. Foundation uplift can significantly change the seismic response of slender structures, and frames as well. In literature, different support models for foundations are employed in order to simulate foundation uplift in seismic analysis of structures. One of the most widely used models is the Winkler model which assumes distributed tensionless springs beneath a shallow foundation. In this study, two simple algorithms are developed in order to compute static and dynamic response of foundations on tensionless supports. Any formula given in literature for calculation of foundation impedance coefficients can be easily introduced in these algorithms. Hence, the use of Winkler model is critically evaluated through comparisons with the response of a foundation on elastic halfspace. For that purpose, available impedance formulas given for a shallow rectangular foundation on elastic halfspace are used. It is concluded that, the coupling between vertical displacement and rocking of foundation is very significant during uplift. Therefore, the accuracy of Winkler model in upliftsimulation is limited, since the model cannot simulate vertical and rocking response of a shallow foundation concurrently with a single spring coefficient.

53