oz TEDARİKÇİ SEGMENTASYONU, TEDARİKÇİ SEÇİMİ VE SİPARİŞ BÖLÜŞTÜRME SÜREÇLERİNİN BİR VAKA ÇALIŞMASINDA BÜTÜNLEŞTİRİLMESİ Özalp, Yeşim Yüksek Lisans, Endüstri Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Gülser Koksal Ortak Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Nazlı Wasti Pamuksuz Ekim 2005, 113 sayfa Bu tez, tedarikçi segmentasyonu, tedarikçi seçimi/değerlendirmesi ve sipariş bölüştürme süreçlerini, bir beyaz eşya üreticisi örneğinde bütünleştirmeyi amaçlamaktadır. Önceki bir süreçte (tedarikçi segmentasyonu) alman kararların, daha sonra gelen süreçlerin (tedarikçi seçimi/değerlendirmesi ve sipariş bölüştürme) sonuçlan üzerinde etkili olduğu düşünüldüğünden; bu süreçler hiyerarşik bir biçimde ele alınmıştır. Tedarikçi segmentasyonu yazınından ve çalışmanın yapıldığı firmadan yararlanılarak elde edilen geniş değişken seti üzerinde faktör analizi uygulanmıştır. Sonuç olarak ortaya çıkan sekiz faktör (karmaşıklık ve kritiklik, tedarik pazarı dinamikliği, tedarikçinin ekonomik bağımlılığı, alıcının tedarikçi bağımlılığı, belirsizlik, tedarikçi kabiliyetleri, tedarikçinin beyaz eşya üreticisine özelleşme seviyesi ve nihai ürün kullanıcısına zarar verme olasılığı) ile K-Means metodu kullanılarak kümeleme analizi yapılmıştr. Küme sayısı kararının küme ortalamalarına etkisini görmek için üç farklı kümeleme (4 küme, 8 küme ve 18 küme) sonucu kullanılmıştır. Firmada daha önce yapılmış başka bir çalışma ışığında, tedarikçi seçimi problemi PROMETHEE metodu kullanılarak modellenmiştir. Tedarikçi seçimi safhası için iki farklı senaryo ele alınmıştır: Birincisinde daha önce toplanan veri ve violuşturulan model aynı tutulmuştur, ikinci senaryoda, kriterlerin ağırlıklarındaki değişikliğin etkisi incelenmiştir. Sonuçta seçilen tedarikçiler her iki senaryoda da aynıyken, tedarikçilerin sıralamaları ve sipariş bölüştürme modeline girdi olan net akışlar değişmiştir. Sipariş modeli üzerindeki etki, verinin tümü elde olmadığından, kavramsal boyutta tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tedarikçi Segmentasyonu, Tedarikçi Seçimi, Tedarikçi Değerlendirmesi, PROMETHEE, Sipariş Bölüştürme vıı

ABSTRACT INTEGRATION OF SUPPLIER PROCESSES: SUPPLIER SEGMENTATION, SUPPLIER SELECTION AND ORDER ALLOCATION IN A CASE COMPANY Özalp, Yeşim M.Sc, Department of Industrial Engineering Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Gülser Koksal Co-Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Nazli Wasti Pamuksuz October 2005, 113 pages This thesis attempts to integrate the three supplier processes- supplier segmentation, supplier selection/evaluation and order allocation- based on a case study of a white goods manufacturer. These processes are dealt with in a hierarchical manner, where the decisions at an earlier stage (supplier segmentation) may affect on the results of later stages (supplier selection/evaluation and order allocation). Based on a wide set of variables gathered from the supplier segmentation literature and from the framework developed by the case company, a factor analysis is performed. The resulting eight factors (complexity and criticality, supply market dynamism, supplier's economic dependence, buyer's supplier dependence, uncertainty, supplier capabilities, supplier's specialization to white goods manufacturer and possibility of harm to user) are used for clustering analysis with the K-means method. Three different clustering schemes (4-clusters, 8-clusters, and 18-clusters) are analyzed to see the effect of number of clusters on the cluster means. A supplier selection model is constructed by the PROMETHEE method as was done in a former study at the same company. Two different scenarios are ivconsidered in the supplier selection phase: First, data from the former study are kept as they are. The second scenario considers a change of criteria weights. As a result, the qualified suppliers were found to be the same in both scenarios, but the rankings and net flows, which were inputs to the order allocation model, changed. The effects of these changes were discussed at a conceptual level, due to a lack of case data for the order allocation model. Keywords: Supplier Segmentation, Supplier Selection, Supplier Evaluation, PROMETHEE, Order Allocation

126