Öz BİR BİLGİSAYAR PROGRAMI: SERTLEŞEBİLİRLİK GEREKLERİNE GÖRE ÇELİK SEÇİMİ Demirhan, Uğur Yüksek Lisans, Malzeme ve Metalürji Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Erdoğan Tekin December 1997, 203 sayfa Standart sertleşebilirlik kuşaklan, sertleşebilirlik gereklerine göre çelik seçimi için 50 yılı aşkın bir süredir kullanılmaktadır. Jominy çubuğu, çelik üreticileri ve tüketicileri tarafından çelik siparişi için temel olarak kabul edilmiştir. Ve çeşitli alaşımlı çeliklerin tanımlanması için de genel kabul gören bir metoddur. Suverilmiş çelik çubuklarla jominy çubuğu arasındaki sertleşebilirlik bağlantısı için eşdeğer soğuma hızı eğrileri çıkarılmıştır ve ısıl işlemciler tarafından kullanılmaktadır. Buna ilaveten, Grossman ve diğerleri sertleşebilirliğin kimyasal kompozisyondan hesaplanabilmesi için deney temelli yaklaşımlarda bulundular, özetle, sertleşebilirlik bugün kendi başına geniş bir konudur ve genellikle ısıl işlemlik parçaların seçiminde en önemli faktördür. Bu çalışma, DIN-EN ve SAE/AISI çeliklerinin sertleşebilirlik kuşaklarının kullanıcıya sağlanması amacıyla standart şartname metodlarının bir bilgisayar programında canlandırılması ile başlamıştır. Ve çalışmanın ileriki safhalarında yukarıda kısaca özetlenmiş olan sertleşebilirliğe ilişkin materyaller programa eklenmiştir. Buna ilaveten E. Just tarafından yapılan çalışma detaylı bir şekilde incelenmiş ve bu çalışmayı temel alan alternatif yaklaşımlarda bulunulmuştur.Bu çalışmada `Microsoft Visual Basic` programlama dili kullanılmıştır. Ve geliştirilen program sertleşebilirlik (`Hardenability Program`) olarak adlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sertleşebilirlik kuşakları, Çelik Seçimi

ABSTRACT A COMPUTER PROGRAM: STEEL SELECTION BASED ON HARDENABILITY REQUIREMENTS Demirhan, Uğur M. S., Department of Material and Metallurgical Engineering. Supervisor: Prof. Dr. Erdoğan Tekin December 1997, 203 pages The standard hardenability bands have been in usage for steel selec tion based on hardenability requirements for over 50 years. The end- quench test has been accepted by steel consumers and producers as a basis for ordering steel. And, it is the common method of describing the hardenability of various alloy steels. Hardenability correlation curves for predicting the hardness in quenched rounds and end-quench bars have been published and are used by practical heat treaters. Additionally, Grossman and others introduced empirical approaches to calculate hardenability from chemical composition. Briefly, hardenability is, today, a widely accepted and applied conception itself, and usually the most important single factor in the selection of the steel for heat treated parts. The present work was begun initially to provide users the hardena bility limits of DIN-EN and SAE/AISI steels by simulating standardized designation methods in a computer program. In the course of the work, materials that are related to hardenability conception, and summarized above, have been added to the program. Additionally, the paper presented by E. Just has been analyzed in detail, and, alternative approaches which are based on this` study have been introduced. IllIn this study, Microsoft Visual Basic programming language has been used. And, the program is called `Hardenability Program`. Keywords: Hardenability bands, Steel Selection IV

203