oz YABANCI YATIRIMCILARIN İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI'NDAKÎ ROLÜ Usta, Murat Yüksek Lisans, İşletme Bölümü Tez Danışmam: Doç.Dr. Z. Nuray Güner Temmuz 2003, 116 pages Bu yüksek lisans tezi yabancı yatırımcıların İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'ndaki rolünü üç değişik açıdan incelemektedir: sektörler arasında ve altsektörler arasında yabancı işlem yoğunluğu açısından farklılıklar, Kasım 2000 - Şubat 2001 krizinin getirilere ve yabancı işlem yoğunluğuna etkisi, ve getiri ile yabancı işlem yoğunluğu arasındaki ilişki. Bu tezde kullanılan veriler Ocak 1997 ve Aralık 2002 arasındaki 72 aylık süreyi kapsamaktadır. Yabancı işlem yoğunluğu açısından sektörler arasında ve altsektörler arasında istatistiki olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Diğer yandan, pazar endeksi, ulusal sektör endeksleri ve çoğu altsektör endeksi getirilerinin ortalama değerlerinde ve varyanslarmda Kasım 2000 - Şubat 2001 krizi öncesi ve sonrası arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak, yabancı işlemyoğunluğu krizi takip eden dönemde yaşanan ekonomik durgunluk sırasında faiz oranlarındaki değişikliklere karşı hassas olan endüstriler ve döngüsel endüstrilerde azalırken savunucu endüstrilerde artmıştır. Getiri ve net yabancı işlem yoğunluğunun toplam işlem yoğunluğuna oranı arasındaki ilişki pazar ve ulusal sektörler için istatistiki olarak anlamlıdır. Bunun yanında, net yabancı işlem yoğunluğunun toplam işlem yoğunluğuna oranının getiri üzerindeki etkisinin İMKB-30 endeksinde yer alan hisseler için daha büyük olduğu bulunmuştur. Negatif net yabancı işlemlerinin gerçekleştiği hisselerin getiri ortalaması ve pozitif net yabancı işlemlerinin gerçekleştiği hisselerin getiri ortalaması arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık vardır. Bir hisse senedinde gerçekleşen yabancı işlemlerinin pozitif (negatif) olduğu durumda o hissenin getirişinin de pozitif (negatif) olmasının daha olası olduğu da bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Yabancı Yatırımcılar, Yabancı Portföy Yatırımları, Yabancı İşlem Yoğunluğu, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, ÎMKB vı

ABSTRACT THE ROLE OF FOREIGN INVESTORS IN THE ISTANBUL STOCK EXCHANGE Usta, Murat MBA, Department of Business Administration Supervisor: Assoc.Prof.Dr. Z. Nuray Giiner July 2003, 116 pages This master thesis examines the role of foreign investors in the Istanbul Stock Exchange in three dimensions: differences among sectors and subsectors in terms of foreign trading activity, the effect of November 2000 - February 2001 crisis on returns and foreign trading activity, and the relationship between return and foreign trading activity. Data used in this thesis covers 72 months between January 1997 and December 2002. Significant differences among sectors and subsectors in terms of foreign trading activity is found. On the other hand, there is no statistically significant difference in the mean values and variances of returns on the overall market, national sector and most subsector indices before and after the crisis period of November 2000 - February 2001. However, foreign trading activity has decreased in interest-sensitive and cyclical industries and increased in mdefensive industries during the recession that follows the crisis. The relationship between return and net foreign trading volume relative to the total trading volume is statistically significant for the overall market and national sectors. Furthermore, we find that the effect of net foreign trading volume relative to the total trading volume on return is larger for stocks included in the ISE-30 index. The mean returns on stocks associated with negative NFV and positive NFV are statistically significantly different from each other. We further find that it is more likely to observe positive (negative) return on a stock when net foreign trading volume in that stock is positive (negative). Keywords: Foreign Investors, Foreign Portfolio Investments, Foreign Trading Activity, Istanbul Stock Exchange, ISE IV

116