Bu çalışmada, postoperatif ağrı kontrolünde, epidural yolla uygulanan tramadol, tramadol-droperidol ve tramadol-klonidin kombinasyonlarının, etkinlik ve yan etki açısından karşılaştırılmaları amaçlandı. Etik komite ve hastaların onayı alındıktan sonra, alt batın cerrahisi geçiren ASA I-II grubu, 90 erişkin hastaya preoperatif LlJf aralığından, direnç kaybı yöntemi ile epidural kateter yerleştirildi. Postoperatif dö-nemde, rasgele üç eşit gruba ayrılan hastalardan; 1. gruba 75 mg tramadol (T), 2. gruba 75 mg tramadol-2.5 mg droperidol (TD) ve 3. gruba 75 mg tramadol-150 /ıg klonidin (TK), toplam 10 mi volümde epidural yolla uygulandı. Analjezi başlama zamanı, analjezi süresi, görsel ağrı (VAS), sedasyon, bulantı skorları, kan basın-cı, kalp hm, solunum sayısı ve Sp02 değerleri ile yan etkiler kaydedildi. Analjezi süreleri, TD ve TK gruplarında T grubuna göre ileri derecede anlamlı bir uzama gösterirken (p<0.001), iki grup arasında benzer bulundu. TK grubunda diğer gruplara göre anlamlı sedasyon artışı (p<0.001), kan basıncı ve kalp hızında azalma saptandı (p<0.01). T ve TK gruplarında ileri derecede anlamlı bulantı-kusma ile karşılaşılırken (p<0.001), TD grubunda hiç bir yan etki görülmedi. VAS, solunum sayısı ve Sp02 değerlerinde gruplar arasında farklılık bulunmadı. Sonuç olarak epidural tramadole, droperidol ya da klonidin eklenmesiyle daha uzun süreli bir analjezi sağlandığı, ancak yan etki profili ve antiemetik özelliği bakımından droperidolün daha uygun bir adjuvan olduğu kanısına varıldı.