It is an undeniable fact that companies in the globalizing world need to pay more attention to logistics networks and supply chains in order to be able to cope with the competition. The pharmaceutical sector, which is the third largest sector of the world after arms and food, is one of the sectors where competition is most intense. National and international companies operating in this sector have to establish logistics networks in the most effective manner and to ensure their continuity with the fundamental principles of profit maximization and cost minimization. On the contrary, the concept of reverse logistics is an increasingly important concept in recent years. Reverse logistics, applied for economic, ecological and legal reasons, enable the products to be reintroduced into the system or destroyed under appropriate conditions. Conversely, thanks to logistics, companies aim to increase profitability and create customer satisfaction by trying to create value from returning products. In this study, pharmaceutical companies, drug stores and free pharmacies, drug logistics and reverse logistics applications which are active in drug industry in our country were investigated. The findings have been tried to be expressed against findings and potential problems.

Küreselleşen dünyada firmaların rekabetle başa çıkabilmek için, lojistik ağlarına ve tedarik zincirlerine daha fazla önem vermeleri gerektiği yadsınamaz bir gerçektir. Silah ve gıdadan sonra Dünya’nın en büyük üçüncü sektörü konumunda olan ilaç sektörü, rekabetin en yoğun olarak yaşandığı sektörlerden biridir. Bu sektörde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası firmalar, karlılık maksimizasyonu ve maliyet minimizasyonu temel prensiplerinden hareketle, lojistik ağlarını da en etkin bir şekilde kurmak ve devamlılığını sağlamak zorundadır. Tersine lojistik kavramı ise son yıllarda önemi giderek artan bir kavramdır. Ekonomik, ekolojik ve yasal nedenlerle uygulanan tersine lojistik, ürünlerin yeniden sisteme kazandırılmasını ya da uygun koşullarda yok edilmesini sağlamaktadır. Tersine lojistik sayesinde, firmalar geri dönüşüme giren ürünlerden değer yaratmaya çalışarak karlılıklarını arttırmayı ve müşteri memnuniyetini devamlı hale getirmeyi amaçlarlar. Bu çalışmada, ülkemizde ilaç sanayinde aktif rol oynayan ilaç şirketleri, ecza depoları ve serbest eczanelerin ilaç lojistiği ve tersine lojistik uygulamaları araştırılmıştır. Elde edilen bulgular ve olası sorunlara karşı çözüm önerileri sunulmuştur.