Çeşitli türleriyle anlatıma güç kazandırma, anlamı pekiştirme, kavramı zenginleştirme amacına yönelen ikilemeler Nogay Türkçesinde çok zengindir. İkilemeler, kendisini oluşturan kelimelerin anlamları bakımından; aynı anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı, biri anlamlı biri anlamsız , her ikisi de anlamsız kelimelerden kurulan ikilemeler şeklinde gruplara ayrılabilir. Nogay Türkçesi, ortak ikilemeler yanında kendisine has ikilemeler yaratmış, özellikle yansımalara dayanan ikilemelerde orijinal buluşlara varmıştır: yıbır-yıbır, dünk-düfik, kaltır-kul- Itır vs. Bu ikilemelerin pek çoğunda, ses yakınlığı olan öğelerden de yararlanılmakta, alliteration denen ses tekrarlamalarına başvurulmaktadır: tav-tas,kılış-kırgın, eris-süris, ışkınıp -kışkır-, yaşav- aşav , azıp-toz- vs. İkileme oluşturulurken Türkçedeki genel mantık söz konusu olur. Nogay T.de de ikile¬meyi meydana getiren unsurların dizilişi gelişigüzel değildir. Tekrarlanan unsurlar arasında tabiat ve mantığın anlam bakımından gerekli kıldığı bir sıra varsa buna bağlı kalınır. Seslerle ilgili özellikler de diziliş kanunları bakımından önemlidir.