IV ÖZET ELASTAN KARIŞIMLI İPLİKLERİN BOBİNLENMESİNDE DÜĞÜMLEME İŞLEMİNİN OPTİMİZASYONU BAYKALDI, Burak Yüksek Lisans Tezi, Tekstil Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Cankut TAŞKIN Temmuz 2005, 96 sayfa Bu çalışmada, elasto havalı ve su püskürtmeli elasto düğümleyiciler (Splicer) kullanılarak düğümleyici ayar parametrelerinin, elastan karışımlı ipliklerde düğüm (Splice) bölgesi kopma mukavemeti ve uzaması ile görünümüne etkileri incelenmiştir. Elasto havalı düğümleyici ile yapılan denemelerde; Ne 30 iplik numarasında, iki farklı bükümde (oe=3, 5-4,5) ve iki farklı numarada (44-78 dtex) elastan içeren Pamuk/Elastan ve Poliester/Viskon/Elastan iplikler kullanılmış, düğümleyici parametrelerinden, iplik ucu açma hava basıncı, düğümleme hava basıncı ve düğümleme kodu için farklı ayar değerleri kullanılmıştır. Pamuk/Elastan ipliklerle yapılan denemelerde istatistiksel değerlendirmeler sonucu, iplik düğüm bölgesinde, mukavemeti etkileyen parametrelerin; düğümleme hava basıncı, düğümleme kodu ve büküm katsayısı, kopma uzamasını etkileyen parametrelerin; büküm katsayısı ve üssel olarak düğümleme hava basıncı, görünümü etkileyen parametrelerin ise, düğümleme hava basıncı, büküm katsayısı ve elastan numarası olduğu görülmüştür. Poliester/Viskon/Elastan ipliklerle yapılan denemelerde istatistiksel değerlendirmeler sonucu, iplik düğüm bölgesinde, mukavemeti etkileyen parametrelerin; düğümleme hava basıncı, düğümleme kodu ve elastan numarası, kopma uzamasını etkileyen parametrelerin; düğümleme kodu ve elastan numarası, görünümü etkileyen parametrelerin ise, düğümleme hava basıncı ve elastan numarası olduğu görülmüştür. Su püskürtmeli elasto düğümleyici denemelerinde, üç farklı iplik numarası (Ne 24-30-36) ve iki farklı büküm katsayısında (Oe=3,5-4,5) Pamuk/Elastan(44 dtex) ipliklerle incelemeler yapılmıştır. Denemelerde, farklı düğümleyici parametrelerinin farklı değerlerinde testler gerçekleştirilmiştir. Kullanılan parametreler; düğümleme hava basıncı, düğümleme kodu ve su püskürtme kodudur. İstatistiksel değerlendirmeler sonucu, iplik düğüm bölgesinde, mukavemeti etkileyen parametrelerin; düğümleme hava basıncı, püskürtme kodu, düğümleme kodu ve iplik numarası, kopma uzamasını etkileyen parametrelerin; düğümleme hava basıncı, düğümleme kodu ve üssel olarak iplik numarası, görünümü etkileyen parametrelerin ise, düğümleme hava basıncı ve iplik numarası olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Bobinleme, düğümleme, elasto havalı düğümleyici, enjeksiyon düğümleyici, su püskürtmeli düğümleyici

ABSTRACT SPLICING OPTIMIZATION OF ELASTIC CORE YARNS IN WINDING PROCESS BAYKALDI, Burak MSc in Textile Eng. Supervisor: Assist. Prof. Dr. Cankut TAŞKIN My 2005, 96 pages Elasto and injection splicers have been applied in this project to derîne the effects of splicing adjustments to the tenacity, elongation and the appearance of elastane core yarns. For elastosplicer trials, Ne 30/1 Cotton/Elastane and Ne 30/1 Polyester/Viscon/Elastane yarns were used and these were produced with two different twist factors (Oe=3,5 and ae=4,5) and two different counts of elastane (44 dtex and 78 dtex). In the case of the splicers; opening air pressure, splicing air pressure and splicing code were set at different levels for the trials. For Cotton/Elastane yarns spliced with the elastosplicer, it was observed that the parameters which effect tenacity are splicing air pressure, splicing code and twist factor and the parameters which effect elongation are twist factor and the square of slicing air pressure. The parameters which effect appearance are splicing air pressure, twist factor and elastane count. For the Polyester/Viscon/Elastane yarns, it was observed that the parameters which effect tenacity are splicing air pressure, splicing code and elastane count and the parameters which effects elongation are splicing code and elastane count. The parameters which effect appearance are splicing air pressure and elastane count. For injection splicer trials, Cotton/Elastane yarns were used and were produced with one elastane count (44 dtex), three different yarn counts (Ne 24, Ne 30, Ne 36) and two different twist factors (ae=3,5 and ae=4,5). In the case of the splicers; splicing air pressure, splicing code and injection code were set at different levels for the trial. For Cotton/Elastane yarns spliced with the injection splicer, it was observed that the parameters which effect tenacity are splicing air pressure, injection code, splicing code and yarn count and the parameters which effect elongation are splicing air pressure, splicing code and the square of yarn count. The parameters which effect appearance are splicing air pressure and yarn count. Keywords: Winding, splicing, elastosplicer, injection splicer

114