ÖZET ATIK ÇAMURLARIN KRİTİK ÜSTÜ VE SOXHLET EKSTRAKSİYONLARININ İNCELENMESİ GÜNGÖREN, Tülay Yüksek Lisans Tezi, Kimya Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticileri: Prof. Dr. Mehmet Sağlam Doç. Dr. Levent Ballice Eylül 2004, 169 sayfa Bu çalışmada, Petkim Petrokimya Kompleksi atıksu arıtma tesisinde arıtma işlemi sonrası elde edilen atık çamurların Soxhlet ve kritik üstü koşullarda su ve toluen ekstraksiyonu yöntemiyle sıvılaştınlması incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında, maksimum ekstraksiyon verimi ve buna bağlı olarak organik madde dönüşümü belirlenmiştir. En uygun reaksiyon koşullan saptanmış olup elde edilen ürünlerin farklı yöntemlerle karakterizasyon işlemi gerçekleştirilmiştir. Çözgen tipi, çözgen/katı oranı ve sıcaklık gibi parametreler incelenerek maksimum organik madde dönüşümünün sağlandığı optimum reaksiyon koşulları tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Kritik Üstü Akışkan Ekstraksiyonu, Soxhlet Ekstraksiyonu, Kolon Kromatografisi, Atık Çamur

VII ABSTRACT INVESTIGATION OF SUPERCRITICAL AND SOXHLET EXTRACTIONS OF SEWAGE SLUDGES GÜNGÖREN, Tülay MSc in Chemical Engineeering Supervisors: Prof. Dr. Mehmet Sağlam Assoc. Prof. Dr. Levent Ballice September 2004, 169 pages In this study, liquefaction of sewage sludges obtained from Wastewater Treatment Plant of Petkim Petrochemical Complex by Soxhlet and supercritical water and toluene extractions were investigated. The scope of this work was to identify maximum extract yield which is related with recovery of organic matter in sewage sludge. The most suitable reaction conditions were determined and different techniques were used to characterize extraction products. Some parameters like solvent type, solvent/solid ratio and temperature were investigated to determine the optimum reaction conditions for the maximum recovery of organic matter. Keywords: Supercritical Fluid Extraction, Soxhlet Extraction, Column Chromatography, Sewage Sludge

180