Rus-Bizans ilişkilerinin başlangıcı Rusların 9. yüzyılda Konstantinopolis'e karşı düzenledikleri sefer olarak kabul edilmektedir. Bir ticaret-barış anlaşmasının imzalanmasıyla sonuçlanan bu ilk seferin ardından taraflar arasında devam eden temaslar 10. yüzyılın sonlarında Büyük knez Vladimir'in Hıristiyanlığı devlet dini olarak ilan etmesiyle sonuçlanmıştır. Genç Rus devletinin Hıristiyanlığı Bizans üzerinden kabul etmesinin doğal bir sonucu olarak kilise kurumu doğrudan Bizans İmparatorluğu'na bağlı olarak organize oldu. Ortodoks inancın kabul edilmesi kültürden siyasete kadar yaşamın her düzeyinde değişikliklere yol açmıştır. Bizans imparatorluğu, Ortaçağ Rus devleti için bir tür manevi merkez haline gelmiş, metropolitlik ve kilise feodal parçalanmışlık ve Altın Orda hakimiyeti döneminde (12.-13. yüzyıllar) birleştirici bir unsur olmuştur. Altın Orda'nın zayıflamasıyla (14. yüzyıl) Rus knezleri siyasal alanda bağımsız faaliyetler yürütmeye başlamış ve Bizans İmparatorluğu'nun zayıflamasıyla bu müstakilleşme din alanında da kendini göstermiştir. Nihayet Büyük Knez II. Vasiliy'nin Ferraro-Floransa Birliği'ni (1445) kabul etmeyi reddetmesinin ardından Rus metropolitliği yerel konsilleri aracılığıyla kendisine metropolit atamaya başlamıştır. Bizans imparatorluğu'nun müteakip çöküşü ve Balkan topraklarının Osmanlılar tarafından fethi, 15. yüzyılın ortalarında Rus devletini Ortodoksluğun ''son kalesi ''haline getirdi ve bu da papalığın yalnızca birliğe değil, aynı zamanda Osmanlılara karşı Haçlı Seferi'ne de katılmasını sağladı. Bizans İmparatorluğu'nun varisi Sofia Palaiologos ile evlenen Büyük knez III. Ivan devletini, 15. yüzyılın sonunda Altın Orda'ya olan bağımlılığından kurtardıktan sonra Avrupa'daki tek Ortodoks devlet haline getirdi.