Głównym celem artykułu jest uporządkowanie zagadnień związanych z produktem turystycznym i jego historycznym rozwojem. Autorzy podejmują próbę nowego spojrzenia na rozwój migracji i usług turystycznych. Podstawą rozważań są wyróżnione cztery kategorie produktu turystycznego (produkt antyczny, uniwersytecki, industrialny i globalny). Szczególną uwagę poświęcono ahistorycznemu rodzajowi migracji o charakterze religijnym i uzdrowiskowym. Wskazano kierunki rozwoju turystyki w przyszłości, a zwłaszcza korzyści i zagrożenia dla miejscowości (obszarów) turystycznych. The main objective of the article is to discuss issues concerning the “tourist product” and its historical evolution and the authors attempt to shed new light on the development of tourist flows and tourist services. The discussion is based on the four specific categories of tourist product (ancient, university, industrial and global) with special attention paid to the non-historical character of tourist flows motivated by religion and health. In the summary development trends in tourism are pointed to, in particular the benefits and hazards for tourist areas.