W niniejszym posłowiu przedstawiamy przebieg procesu badawczego związanego z pracami naukowymi oraz działaniami śledczymi w chojnickiej Dolinie Śmierci. Stąd też jego pierwsza część stanowi omówienie i podsumowanie krytycznej analizy Chojnice 1939-1945, która była jednym z głównych czynników przemawiających za rozpoczęciem poszukiwań materialnych śladów drugowojennych zbrodni pod Chojnicami. Następne rozdziały tworzą opisy kolejnych sezonów badań naukowych oraz czynności śledczych rozpoczętych w 2020 roku, kontynuowanych w 2021 roku, a które od 2022 roku realizowane są w ramach multidyscyplinarnego oraz międzynarodowego projektu naukowego pt. Archeologia Zbrodni pomorskiej 1939. Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki na podstawie umowy nr UMO-2021/43/D/HS3/00033.