
handle: 11089/26199
Ślady procesów zapisane w rynnach subglacjalnych i ozach obszaru staroglacjalnego Polski są do tej pory słabiej poznane w porównaniu ze strefą zasięgu lądolodu zlodowacenia wisły. Formy rynien nie są przeważnie wyróżniane na mapach geomorfologicznych, nawet w najbardziej czytelnym – warciańskim pasie rzeźby staroglacjalnej. Chociaż prace kartograficzne związane z opracowaniem Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1: 50 000 dostarczyły szeregu danych na ich temat, powstało jednak niewiele artykułów i innych prac naukowych prezentujących to zagadnienie bardziej syntetycznie. Na obszarach staroglacjalnych Niemiec, Danii i pod dnem Morza Północnego stan rozpoznania rynien subglacjalnych jest lepszy, zwłaszcza tam, gdzie przeprowadzono intensywne prace poszukiwawcze nad złożami surowców. Analiza danych pozyskanych z prac kartograficznych, opisów wierceń oraz badań geofizycznych, pozwala sprecyzować ogólne prawidłowości występowania, cech geometrycznych i wypełnienia rynien obszaru staroglacjalnego, a wśród nich: - rozmieszczenie rynien subglacjalnych jest nierównomierne, choć występują one we wszystkich pasach rzeźby staroglacjalnej; - czytelność zachowania się rynien w rzeźbie zmniejsza się w starszych pasach morfologicznych, jednakże rynny zlodowaceń najstarszych (nida, san) są najgłębiej wcięte; - w wypełnieniach rynien występuje niekiedy multiplikowanie się glin oraz osadów rzecznych i jeziornych różnych okresów ciepłych w przeciwieństwie do sąsiednich kopalnych wysoczyzn, co wskazuje na odnawianie się tych form w kolejnych zlodowaceniach; - wypełnienia rynien mogą pochodzić z różnych etapów zlodowaceń. Ozy w porównaniu z rynnami zachowane są znacznie lepiej w krajobrazie staroglacjalnym, zarówno pod względem morfologicznym, jak i strukturalnym. Ich litologia wskazuje na silne zróżnicowanie dynamiki przepływu wód roztopowych w warunkach tuneli typu N. Część wielu zespołów ozów posiada nadbudowę asocjacji litofacjalnych typowych dla kemów, co jest szczególnie charakterystyczne dla Polski Środkowej.
tunnel valleys, rynny subglacjalne, oz, esker, Polish lowland, morfogeneza, morphogenesis, obszar staroglacjalny, old glacial area
tunnel valleys, rynny subglacjalne, oz, esker, Polish lowland, morfogeneza, morphogenesis, obszar staroglacjalny, old glacial area
| selected citations These citations are derived from selected sources. This is an alternative to the "Influence" indicator, which also reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | 0 | |
| popularity This indicator reflects the "current" impact/attention (the "hype") of an article in the research community at large, based on the underlying citation network. | Average | |
| influence This indicator reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | Average | |
| impulse This indicator reflects the initial momentum of an article directly after its publication, based on the underlying citation network. | Average |
