Dyspersja ma fundamentalne znaczenie dla wszystkich organizmów. Zrozumienie przyczyn oraz konsekwencji dyspersji jest jednym z głównych wyzwań ekologii, szczególnie w kontekście odpowiedzi organizmów na zmieniające się warunki środowiskowe oraz w obliczu coraz poważniejszych konsekwencji ekspansji gatunków inwazyjnych. Celem rozprawy doktorskiej jest poznanie mechanizmów dyspersji roślinożernych roztoczy, które zasiedlają pszenicę. Zbadałam wpływ czynników ekologicznych na dyspersję i kolonizację u dwóch gatunków szpecieli: Aceria tosichella (ang. wheat curl mite: WCM) oraz Abacarus hystrix (ang. cereal rust mite: CRM). Niniejsza rozprawa doktorska składa się z trzech artykułów naukowych, w których odpowiadam na pytania: i) czy badane gatunki wykazują zachowania umożliwiające im podjęcie dyspersji? ii) jakie czynniki dyspersyjne odpowiadają za ich bierne przemieszczanie się? iii) jakie mechanizmy odpowiadają za zdolność kolonizacyjną badanych gatunków? Wykazałam, że wiatr jest głównym czynnikiem wpływającym na zachowanie szpecieli związane z dyspersją, oraz że rozprzestrzenianie się na dalekie dystanse u WCM i CRM jest możliwe jedynie z wiatrem. Wysoka zdolność kolonizacyjna szpecieli determinowana jest ich efektywną dyspersją i wysoką liczbą osiedlonych osobników. Ponadto badania podkreśliły znaczenie dyspersji aktywnej w kolonizowaniu przez WCM i CRM nowych żywicieli. Kompleksowe badania, które przeprowadziłam w ramach rozprawy doktorskiej pozwalają zrozumieć mechanizmy dyspersji szpecieli. Badania wyjaśniają także wysoki potencjał inwazyjny WCM gdyż pokazują, że gatunek ten rozprzestrzenia się z wiatrem z większym sukcesem i charakteryzuje się wyższą zdolnością kolonizacyjną niż CRM.

Dispersal is a process with a core importance for any species. Understanding the causes and consequences of dispersal is one of the main challenges in ecology, especially in the view of the recent and ongoing global changes and the increase in biological invasions. The aim of my PhD project is to investigate the dispersal strategies in phytophagous mites that infest wheat. Specifically, I tested the importance of various ecological factors in efficient dispersal and host colonisation in two eriophyoid mites: the wheat curl mite (WCM) Aceria tosichella and the cereal rust mite (CRM) Abacarus hystrix. My dissertation consists of three scientific publications in which I answer the following questions: i) do these two species express the behaviours that increase the departure probability? ii) what is the role of dispersal factors in their passive spreading? iii) which factors influence their settlement and colonisation ability? In the first article, I found that wind is the main factor that influences dispersal behaviours. In the second article, I showed that passive dispersal of WCM and CRM is effective only using wind currents. In the third article, I concluded that the colonisation ability of WCM and CRM is determined by the dispersal success and the high number of founders. I also underlined the importance of active dispersal for host colonisation by WCM and CRM. These results shed light at the mechanisms that allow for the successful dispersal of two cereal-feeding eriophyoid mite species. Moreover, I explain the high invasive potential of WCM as this species disperses and colonises new plants with higher success than CRM.

Wydział Biologii