Kayi Beyligi gibi ufak bir uc beyliginin cihana hukmeden bir imparatorluga donusumundeki sosyolojik temellerin atilma surecini anlatan Devlet Ana romani, o devrin sosyal ve siyasi hayatina ayna tutar. Romanda “Osmanli” ismiyle musemma bir yasam tarzinin, Osmanli’nin gelenek ve goreneklerinin ve Ahilik Teskilati gibi sosyal kurumlarin; beylikten devlete, asiretten millete donusum surecindeki katkilarina yer verilir. Bu roman, Kemal Tahir’in roman yaziminda “tarih” malzemesini nasil kullandigini gostermesi bakimindan onemlidir. Kemal Tahir, toplumsal sorunlara sanatci kimliginden dolayi kayitsiz kalamadigi icin bu sorunlara alternatif cozumler arar. Tarih de Kemal Tahir’e gore bu alternatif cozumlerin en zenginlerindendir. Cunku tarih icinde ortaya cikan sorunlar, yine tarih icinde irdelenerek cozume kavusur. Devlet Ana romani ile Turk okuyucusunu Bati karsisinda asagilik kompleksinden kurtarma gayretinde olan Kemal Tahir; medeniyetler catismasinin sergilendigi romanda, Turk toplumunun ozundeki “adil” ve “kerim” devlet anlayisini Bati’daki somurge duzeni ile mukayese eder. Turk okuyucusunun ozundeki sosyolojik dinamizmi roman vasitasi ile kesfettirmeye calisan Kemal Tahir; Osman Bey, Orhan Bey, Akcakoca, Bacibey gibi roman kahramanlarindan ve tarihi sahsiyetlerden idealize edilmek istenen bir Turk tipini olusturmaya calisir. Sosyolojik gelisimi, romandaki kurguya yansitan Kemal Tahir; tarihi malzemeyi amacina uygun bir sekilde sosyolojik temelli isler. Romanda beylikten devlete gelisim surecindeki toplumun temel dinamiklerinden olan ATUT algilamasina, Kerim Devlet anlayisina ve Ahilik Teskilati’nin islevine vurgu yapilir. Bu calismada amac; Devlet Ana romani kapsaminda cok boyutlu bir romani, sosyolojik boyutta incelemektir.