สารนิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะการทำงาน บทบาท ปัญหา และแนวทาง แก้ไขปัญหาของล่ามที่ทำงานในการศึกษาการพัฒนาเอกชน วิธีการวิจัยคือ สัมภาษณ์ตัวแทนจากองค์กรพัฒนาเอกชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผู้อำนวยการโครงการ Council on International Educational Exchange (CIEE) ประเทศไทย และเจ้าหน้าที่ประจำโครงการ CIEE ประเทศไทย ที่มีหน้าที่ทำล่ามจำนวน 5 คน และสังเกตและบันทึกสภาพการทำงานจากการทำล่ามด้วยตนเอง ผลการวิจัยสรุปได้ว่า ล่ามที่ทำงานในโครงการ CIEE ประเทศไทยได้ทำล่ามในเนื้อหาเดิมๆ กับผู้พูดที่คุ้นเคย จึงทำให้ไม่ต้องมีการเตรียมตัวมาก ล่ามสามารถเลือกวิธีการทำล่ามได้ตามความ ถนัด แต่ด้วยเป้าหมายของการสื่อสารและความเคยชินของผู้ฟัง ทำให้ล่ามส่วนมากเลือกใช้การทำล่ามพูดพร้อมแบบไม่ใช้อุปกรณ์ ปัญหาที่ล่ามประสบคือ สิ่งแวดล้อมที่ควบคุมไม่ได้ การไม่มีโอกาส เตรียมตัวกับผู้พูดก่อนการทำงาน ภาษาถิ่นของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ชั่วโมงทำงานต่อวันที่มาก เกินไป และการทำงานในหัวข้อที่ละเอียดอ่อนหรือเป็นความขัดแย้งในชุมชน อนึ่ง บทบาทของล่าม ในโครงการ CIEE ไม่ได้เป็นเพียงผู้แปลภาษา แต่ยังมีหน้าที่ในการกระตุ้นให้เกิดกระบวนการกลุ่ม และผลักดันให้การแลกเปลี่ยนหรือการสัมภาษณ์แต่ละครั้งประสบผลสำเร็จด้วย