Beyond the Forest. Life in a Dying Culture in Transylvania Geralda Igora Hauzenbergera jest filmem przynajmniej kilkuwarstwowym. Zgodnie z podtytułem opowiada on o zamierającej/wymierającej, sięgającej jeszcze XII wieku kulturze emigrantów niemieckich w Transylwanii. Ale ten ogólny portret jest w istocie osobliwym portretem podwójnym: mężczyzny i kobiety mieszkających w oddalonych od siebie miejscowościach. Jak sądzę, dzięki temu mechanizmowi zestawienia autorowi udaje się wykreować płaszczyznę głębszego rozumienia, ale i zrozumienia dla Johanna Schuffa, postaci co najmniej kontrowersyjnej z uwagi nie tyle na młodzieńczą przeszłość (jako nastoletni chłopiec wstąpił do oddziałów Waffen SS), ile raczej na obecnie wyznawane rasistowskie poglądy, które nie przeszkadzają mu jednocześnie w stworzeniu szczególnych relacji z miejscowymi Cyganami. To portret niejednoznaczny, ale też osoba Schuffa staje się soczewką pozwalającą na głębsze zrozumienie wagi ideologii w życiu człowieka, pozwalającą spojrzeć też inaczej na zawiłą historię Europy.