Przedmiotem artykułu jest analiza teoretycznych przesłanek socjalizmu państwowego i praktyczne konsekwencje zastosowania koncepcji dyktatury proletariatu w krajach zacofanych. Sformułowana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa koncepcja dyktatury proletariatu została poddana zabiegom interpretacyjnym przez Włodzimierza Lenina I Józefa Stalina. Artykuł wykazuje różnice i związki w ich poglądach na dyktaturę proletariatu. Stalinowska wersja dyktatury proletariatu pozostaje w głębokiej opozycji do myśli klasyków marksizmu. Wersja ta, znajdując źródła w poglądach Lenina, wywarła decydujący wpływ na praktykę socjalizmu państwowego. Do pewnych aspektów tej praktyki nawiązuje wiele współczesnych ruchów i ugrupowań, które powstały po upadku socjalizmu państwowego.