Sinir asan hava kirliliginin onlenmesi icin uluslararasi alandaki cabalarinin sonucu olarak ortaya cikan Uzun Menzilli Sinirlar Otesi Hava Kirliligi Sozlesmesi (UMSHAK) ve protokolleri uluslararasi cevre rejimlerinin onculerinden biridir. Bu alanda baglayiciligi olan ilk sozlesme olan UMSHAK bilimsel alanda isbirligi ve muzakere araciligiyla bolgenin cevre sorunlarinin cozumunu hedefleyen, bu amacla soguk savas doneminin rakip taraflarini bir araya getiren ve yukselen cevreci muhalefetin etkisiyle onemli basarilar gosteren bir rejimdir. Baslangicta zayif bir sozlesme olarak gorulen UMSHAK zaman icinde yururluge giren protokolleriyle guclenmis ve uygulama anlaminda basarili cevre rejimi orneklerinden biri olarak actigi yolda diger cevre rejimlerin gelismesine ve sorunlar karsisinda yeni rejimler kurulmasi surecine onayak olmustur. Oncelikle asit yagmurlarina neden olan sinir asan azot oksitler ve kukurt dioksit salimlarina odaklanan rejim zaman icinde ilgi alanlarini cesitlendirerek ucucu organik bilesikler, agir metaller, kalici organik kirleticiler, yer seviyesi ozon kirliligi ve otrifikasyon konularini da kapsamina alarak salimlarin azaltilmasi surecine onemli katkilar vermistir. Sozlesmeye ve sozlesmenin birinci protokolune taraf olan Turkiye, daha sonra imzalanan protokollere taraf olmamis ve kendini baglayici herhangi bir cabanin icinde olmamistir. Hava kirliligiyle mucadele alaninda yasal ve kurumsal cercevesini olusturan Turkiye bu alaninda ilerlemeler gostermekle birlikte hem kapsamli bir izleme sisteminin olusturulamamasi hem de artan kirlilik nedeniyle sorunlar yasamaktadir. AB ile butunlesme surecinin parcasi olarak cevre mevzuatini uyumlastiran Turkiye, hava kirliligi sinir degerlerinin yuksekligi ve uzun gecis sureleri acisindan uygulama sorunlarina sahiptir. Kirlilik sorunlarini kalkinma cabalarina kiyasla ikincil konumda goren kalkinmaci soylem bu alandaki cabalari tam uyelik perspektifiyle zamana yaysa da UMSHAK ve protokolleri tekrardan gundeme alinmasi gereken konular arasindadir.