Edycja wydanego w 1830 r. schematyzmu diecezji kamienieckiej pozwala poznać stan Kościoła katolickiego na Podolu, szczególnie struktury administracyjnej, przed wybuchem powstania listopadowego. Wystąpienie zbrojne Polaków, o charakterze wyzwoleńczym, stało się pretekstem dla władz rosyjskich do represji wobec katolików obrządku łacińskiego. Przejawem działań antykatolickich i antypolskich była między innymi likwidacja klasztorów i parafii. Oprócz zapoznania się z organizacją diecezji kamienieckiej katalog diecezji dostarcza również wieku informacji na temat kościelnych instytucji centralnych oraz duchowieństwa. Artykuł jest pierwszą częścią tekstu o stanie diecezji kamienieckiej rozpoznanym na podstawie schematyzmu. Zawiera omówienie zachowanych schematyzmów diecezji kamienieckiej z lata 1748-1866 oraz krytyczne wydanie katalogu na rok 1831. W kolejnych numerach pisma zostanie przedstawiona struktura diecezji kamienieckiej z końca 1830 r. oraz pracujące wówczas w diecezji duchowieństwo.