Analiza pozycji prawnej gmin wzgledem obszarow Natura 2000, bedąca przedmiotem niniejszego artykulu, sprowadza sie do trzech zagadnien: tworzenia tych obszarow, planowania miejscowego na tych obszarach lub w ich bezpośrednim otoczeniu oraz gospodarowania nimi. O ile przy tworzeniu obszarow Natura 2000 rola gminy jest wazna, ale niewiodąca, o tyle ciezar zarządzania obszarami Natura 2000 spoczywa na tej jednostce samorządu terytorialnego. Planowanie miejscowe i gospodarowanie są wzgledem siebie komplementarne, mozna je określic mianem zarządzania obszarami Natura 2000. Związek pomiedzy tymi czynnościami wyraza sie takze i w tym, ze etap podjecia aktywności gospodarczej na danym terenie zawsze musi zostac poprzedzony spelnieniem przeslanek, wynikających z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oddzialywanie gminy na ochrone i zagospodarowanie obszarow Natura 2000 odbywa sie za pomocą narzedzi prawnych planowania oraz zagospodarowania przestrzennego. Gmina, ustalając przeznaczenie i zasady zagospodarowania danego terenu, nie moze pominąc wystepowania obszarowych form ochrony przyrody, w tym obszarow Natura 2000. Waznym instrumentem, za pomocą ktorego gmina kreuje otoczenie obszaru Natura 2000 jest przeprowadzenie strategicznej oceny oddzialywania na środowisko dokumentow planistycznych. Wystepowanie obszarow Natura 2000 moze byc i czesto jest katalizatorem rozwoju gmin, a takze stanowi instrument ich zrownowazonego rozwoju.