Na przykładzie Erfurtu można potwierdzić niektóre ogólne wnioski aktualnych badań nad architekturą miast w okresie Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, że w sensie urbanistycznym miasto to przyjęło szczególną rolę wśród ośrodków okręgowych tego państwa. W wielu przypadkach urbanistykę okresu powojennego określały nowe zadania administracyjne, gospodarcze oraz/lub zniszczenia wojenne – sytuacja w Erfurcie była zupełnie inna. Konsekwencje II wojny światowej, rozumiejąc tu nie tylko zniszczenia, nie oznaczały jeszcze automatycznie przyjmowania do realizacji nowoczesnych projektów budowlanych. W wielu miastach zniszczenia wojenne doprowadzały do burzliwych dyskusji o odbudowie i nowych koncepcjach, niewielkie straty w zabudowie Erfurtu nie stały się przyczyną drastycznych zmian w strukturze śródmieścia. Pomimo głęboko zakorzenionego szacunku do architektury historycznej Starego Miasta do planów urbanizacyjnych stopniowo przebijały się idee Karty Ateńskiej. Najsilniejszy trend w kierunku nowoczesnego kształtowania miasta jest widoczny w planach z około 1960 roku, co dokumentują również najnowsze badania dotyczące Lipska. Podczas gdy procesy kształtowania określonych pod względem zadań i charakteru dzielnic, ich funkcjonalizacji, a także zróżnicowane systemy komunikacji już od dawna definiowały rozwój miast, młodsi urbaniści chcieli rozluźnić zabudowę poprzez wprowadzenie otwartych struktur i izolację terenu Starego Miasta. Historyk sztuki Gerhard Vinken opisał tego typu „wyspy tradycji” w rozumieniu modernistycznego dialektycznego rozumienia historii jako „obraz wyjściowy i przeciwstawny teraźniejszości w pewnym stopniu wychodzącej do przyszłości”. Pod koniec lat 60. zaczęto w coraz większym stopniu doceniać wartość historycznej różnorodności miasta. O balansowaniu między nowym definiowaniem i zachowaniem miasta mowa jest w objaśnieniach pewnego uczestnika konkursu architektonicznego z 1967 roku: „Kulturowo-historycznym zadaniem naszego pokolenia będzie nadać temu miastu (jako kamieniowi, w którym zaklęta jest historia) nową socjalistyczną treść i wyraz, bez wymazywania przy tym śladów historii”. Realizowana powinna zostać koncepcja miasta-dziedzictwa, w której „stare” jest szanowaną częścią „nowego”, co też pod uwagę zaczęto brać dopiero w latach 70.