Ο αμπελώνας της Σαντορίνης καλλιεργείται εδώ και εκατοντάδες χρόνια αντιμετωπίζοντας πληθώρα εδαφοκλιματικών προκλήσεων. Αυτές περιλαμβάνουν ακραίες καιρικές συνθήκες, άγονα εδάφη και απαιτητικές παραδοσιακές μέθοδούς καλλιέργειας με χωροταξικές ιδιαιτερότητες. Παρόλαυτα νέες απειλές και προκλήσεις εμφανίζονται και δείχνουν να επηρεάζουν σημαντικά την αμπελουργία του νησιού. Οι σημαντικότερες είναι: Η υπέρμετρη δόμηση του νησιού λόγο του μαζικού τουρισμού. Η απότομη αύξηση των τουριστών οδήγησε στην υπερδόμηση του νησιού και υπερκατοίκηση προκαλώντας κοινωνικές και περιβαλλοντικές πιέσεις. Η εγκατάληψη και κατά συνέπεια μείωση της καλλιεργούμενης έκτασης που συνδέονται με κοινωνικο-οικονομικους παράγοντες. Από τις παραπάνω προκλήσεις επικετρωθήκαμε στην κλιματική αλλαγη, τις επιδράσεις της αλλά και την στρατηγική προσαρμογή του αμπελώνα του νησιού στις νέες σνθήκες. Όπως και πολλές αμπελουργικές περιοχές στη Μεσόγειο, η Σαντορίνη επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή. Οι μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες δημιουργούν προκλήσεις για την προσαρμογή των παραδοσιακών αμπελουργικών πρακτικών στις νέες συνθήκες, οι οποίες αναμένεται να ενταθούν στο μέλλον. Έχοντας εξετάσει την πρόσφατη βιβλιογραφία, και την τρέχουσα κατάσταση, οι στόχοι της διατριβής ήταν: Να καταγράψουμε και να μελετήσουμε συστηματικά τη σπάνια υφιστάμενη βιβλιογραφία και γνώση σχετικά με τα συστήματα μόρφωσης και κλαδέματος των αμπελώνων της Σαντορίνης, εστιάζοντας σε σημαντικές ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους της ωρίμανσης. Να συγκρίνουμε της φυσιολογικές και οργανοληπτικές παραμέτρους της ποικιλίας Ασυρτικο μεταξύ του παραδοσιακού συστήματος μόρφωσης την Κουλούρα και το γραμμικό σύστημα VSP σε δυο διαδοχικές καλλιεργητικές περιόδους ενώ παράλληλα να μελετήσουμε τις παράμετρους που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του κάθε συστήματος στις ξηροθερμικές συνθήκες του νησιού. Να προτείνουμε βραχυπρόθεσμα μέτρα προσαρμογής (της διαφυλλικής χρήσης αδρανών υλικών και φυτοκάλυψης) προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη Σαντορίνη. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τη σημασία της μελέτης της παραδοσιακής καλλιέργειας και των γηγενών ποικιλιών, όπως αυτές που περιγράφονται σε αυτή τη διατριβή. Στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης, ορισμένες προσαρμογές μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ανθεκτικότητας των αμπελιών, ακόμη και στους παραδοσιακούς αμπελώνες. Η προσαρμογή των καλλιεργητικών πρακτικών σε ακραίες ή μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες απαιτεί μια μεταβατική διαδικασία που περιλαμβάνει γνώση, χρόνο και πόρους. Η διερεύνηση των μηχανισμών με τους οποίους τα παραδοσιακά αυτά συστήματα διαμόρφωσης προσαρμόζονται στις θερμές και ξηρές κλιματικές συνθήκες δημιουργεί εφαρμόσιμη γνώση για την ανάπτυξη και χρήση εναλλακτικών συστημάτων διαμόρφωσης σε παρόμοια περιβάλλοντα, ώστε να ανταποκριθούν στην κλιματική αλλαγή. Αποδείξαμε ότι το παραδοσιακό σύστημα μόρφωσης «Κουλούρα», το οποίο χρησιμοποιείται στη Σαντορίνη, είναι καλά προσαρμοσμένο στις ακραίες κλιματικές συνθήκες του νησιού. Με τα αποτελέσματά της, επιβεβαιώσαμε ότι η εμπειρική χρήση του συστήματος «Κουλούρα» διατηρήθηκε μέσα στον χρόνο και έγινε αναπόσπαστο μέρος της αυθεντικότητας του τοπίου και του terroir της οινοπαραγωγικής περιοχής. Διερευνώντας βραχυπρόθεσμες βιώσιμες λύσεις για τη μείωση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη Σαντορίνη, αποδείξαμε ότι η διαφυλλική εφαρμογή αδρανών υλικών (καολίνης και ανθρακικό ασβέστιο) αποτελεί μια αποτελεσματική και οικονομική λύση για την εξοικονόμηση νερού στις ξηροθερμικές συνθήκες του νησιού, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει τη φυσιολογία των αμπελιών και διατηρεί τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των σταφυλιών Ασύρτικο και Μαυροτράγανο. Επιπλέον, μελετήθηκε η επίδραση της χρήσης καλλιέργειας κάλυψης σε παραγωγικό αμπελώνα (Κλαδευτικό) και νέα φύτευσης ποικιλίας Ασύρτικου. Η έρευνα έδειξε ότι η χρήση καλλιέργειας κάλυψης μειώνει σημαντικά την ταχύτητα του ανέμου και στις δύο υπό μελέτη περιπτώσεις. Η χρήση καλλιέργειας κάλυψης αποτελεί αποτελεσματική λύση για τη μείωση των ζημιών από τους ισχυρούς ανέμους και την προκαλούμενη αμμοβολή στις ταξιανθίες, των βλαστών και των φύλλων κατά τα κρίσιμα αναπτυξιακά στάδια την άνοιξη.