
doi: 10.12681/eadd/52276
Η παρούσα διατριβή εξετάζει την έννοια του έρωτος σε κείμενα των Νεοπλατωνικών φιλοσόφων Πλωτίνου (204/5–270 μ.Χ.), Πρόκλου (περ.412–485 μ.Χ.) και του συγγραφέα των Αρεοπαγιτικών (ύεστερος 5ος - πρώιμος 6ος αι.). Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύω την πραγματεία που ο Πλωτίνος αφιερώνει στον έρωτα (Ενν., ΙΙΙ.5) και επιχειρώ να αναδείξω την οντολογική σημασία του έρωτα στο πλωτινικό σύστημα. Κατά τον Πλωτίνο μια οντότητα (π.χ. η Ψυχή) είναι/υπάρχει στο μέτρο που είναι ερωτική, δηλ. κατά τον προσανατολισμό της προς το νοητό σύμπαν. Επομένως, ένα από τα συμπεράσματά μου είναι ότι ο Έρως συνεπάγεται ένδεια, και, συνεπώς, λαμβάνει χώρα σε ένα κάθετα σχήμα, όπου μια κατώτερη οντότητα χαρακτηρίζεται από έρωτα για τον ανώτερό της προπάτορα. Σε αυτήν την περίπτωση ο Πρόκλος φαίνεται να αφίσταται αρκετά από τον Πλωτίνο, καθώς στα Σχόλια στον Πρώτο Αλκιβιάδη ο Πρόκλος αναφέρει ξεκάθαρα ότι οι κατώτερες οντότητες έχωουν επιστρεπτικό (ανοδικό) έρωτα για τις ανώτερες, ενώ οι δεύτερες χαρακτηρίζονται από προνοητικό (καθοδικό) έρωτα για τις κατώτερες. Επομένως, το διακύβευμα του δεύτερου κεφαλαίου αφορά στην ανάλυση της πρόκλειας τοποθέτησης, προκειμένου να καταδείξω ότι στην ουσία ο Πρόκλος δεν αφίσταται μακράν του Πλωτίνου: ο πρώτος αναπτύσσει στοιχεία που υφίστανται, έστω και υπαινικτικά, στον δεύτερο. Το πρώτο μέρος της συζήτησής μου υπογραμμίζει την ηθική πτυχή του θέματος, ενώ στο δεύτερο ασχολούμαι με τη μεταφυσική πλευρά. Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο προσεγγίζω την παρουσίαση του (ψ.)-Διονυσίου για τον Θεό ως Έρωτα στο έργο του Περί θείων ονομάτων. Ένα από τα κίνιτρά μου ήταν το ατυχές συμπέρασμα αρκετών παλαιότερων και ενίων πρόσφατων και συγχρόνων μελετητών σχετικά με τον Αρεοπαγίτη ως αντιγραφέα του Πρόκλου (στα όρια της λογοκλοπής). Η εξέταση του Έρωτα αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση, όπου κανείς μπορεί να ψηλαφίσει τόσο της ομοιότητες, όσο και της διαφοροποιήσεις του Αρεοπαγίτη από τον Πρόκλο. Με τη αρωγή πιο πρόσφατης βιβλιογραφίας, μπορούμε με ασφάλεια να προτείνουμε ότι ο Διονύσιος χρησιμοποιεί περισσότερο πρόκλεια γλώσσα και σχήματα (π.χ. προνοητικός και επιστρεπτικός έρως), παρά πρόκλειες οντολογικές αρχές, πράγμα που σχετίζεται με τις οντολογικές προϋποθέσεις που διαφοροποιούν τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο από τον εκκλησιαστικό πατέρα. Στη διαδρομή αυτή, πάντως, ο Πρόκλος αποτελεί μια γέφυρα μεταξύ παγανιστικού νεοπλατωνισμού (Πλωτίνου) και χριστιανικής φιλοσοφίας (Αρεοπαγίτης).
| selected citations These citations are derived from selected sources. This is an alternative to the "Influence" indicator, which also reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | 0 | |
| popularity This indicator reflects the "current" impact/attention (the "hype") of an article in the research community at large, based on the underlying citation network. | Average | |
| influence This indicator reflects the overall/total impact of an article in the research community at large, based on the underlying citation network (diachronically). | Average | |
| impulse This indicator reflects the initial momentum of an article directly after its publication, based on the underlying citation network. | Average |
